152

460

11 p. 113. E zie no. 140. G. Dergelijke raadselachtige gezegdes en handelwijzen worden ook verteld van Si Bobak (no. 188 E, boven blz. 57 evv., ook in de variant c), Si Andingkir (198a), Si Senna Mormundi (154c) en zelfs van de vogel Irabulu Man (181 e). Ook in no. 170 komt iets dergelijks voor. Een vrouw of meisje geeft steeds de verklaring ; meestal trouwt zij later met de held. Indonesiese varianten van dit motief zijn : Mal. Hikajat Nachoda Muda, Van Ronkel Cat. Batav. p. 83 ; ook in het Leidse exemplaar (Cod. 1763). Gajo, l.c. Filipp. Fansler p. 60, vgl. de noot op p. 64, en ook in no. 49. Bima, BK1 Vil, 2 p. 278. V o o r - I n d i ë : Parker no. 204 en aant. ; Thornburn, Bannü or our Afghan frontier p. 190 ; Ind. Ant. XXII p. 321 ; Folklore III p. 525. Zie verder Leitner, Tibetanische Marchen p. 25 ; Cosquin, Études folkloriques p. 490, Les Contes indiens p. 41 ; Bolte-Polivka II p. 359 evv. H is vaak met het voorgaande verbonden ; de Gajose redactie heeft hier een Atjehse zin, die bijna woordelik met de Maleise Hikajat Nachoda Muda overeenstemt. Deze episode ook nog in een verhaal van Madagascar, Dandouau p. 259. 143. Een machtig vorst geeft zijn zoon voor zijn dood twee lessen : Zelden herinnert een mens zich het goede, dat men hem doet, en : Trouw nooit met een slavin. Hij gaat op reis, redt dieren en een mens, de laatste toont zich ondankbaar, de eersten dankbaa;. Hij trouwt een slavin ; die wil hem overhalen iets te doen waardoor hij ook slaaf zal worden. Daarop keert hij naar zijn land terug. — Cod. 5859 no. 3. Andere voorbeelden van een man, die de laatste vermaning van zijn vader op de proef stelt : a. Meerwaldt, Handleiding p. 128—130 ; Toba. Inh. Warneck, Studiën p. 138 ev. b. Torsa-torsa no. 1 ; Toba. Een Javaanse variant wordt genoemd in Vreede, Cat. p. 312. 144. Si Putora Bongsu en Si Putir Bongsu Olowan. De eerste is een prins, die als wees achterblijft. Een slaaf, Si Tangkal Tabu, dwingt hem, met hem van rol te wisselen, maar hij toont zijn slavenaard, en Si Putir Bongsu Olowan geeft aan Si Putora Bongsu de voorkeur. Deze vlucht overzee ; zij laat zich in een kist sluiten, die naar het land waar hij is verzonden wordt. Daar wil de vorst met haar trouwen, maar ze ontfutselt hem het geheim van zijn leven en doodt hem. Ze vlucht met Si Putora Bongsu, geholpen door diens toverring. Onderweg wordt ze geschaakt, maar doodt ook deze pretendent op dezelfde wijze. Ze keren terug, Si Tangkal Tabu wordt gedood na een vergeefse poging om de aan Si Putora Bongsu toebehorende sieraden uit de horens van een buffel te halen, waarin ze hem toegezonden waren. — Cod. 5887 no. 3. a. In het Karo-Batakse verhaal Si la ërmërga uit de collectie Joustra komt eveneens de verwisseling van een prins met een slaaf voor. Het begin is een mannelike variant van no. 150. Zie over dit motief Bolte- Polivka III p. 18, 31, 108. De trek, dat iemand op een bepaalde plaats te doden is, ook in 119 U ; Maleis Hikajat Indra Djaja Pahlawan, Van Ronkel,