130

438

bladeren het lot der mensen geschreven staat. Hij ziet, dat hij tot armoede is voorbestemd en keert mismoedig terug. h. Pa’ Ndibi, Karo-Bataks verhaaltje uit de collectie Joustra, genoemd in MNZ 46 p. 371. — Vgl. ook no. 174, 175 en 181 J2. De verhalen over de Halve zijn te verdelen in : A. Een inleiding, waarin meestal de reden genoemd wordt, waarom een echtpaar een halve zoon krijgt. B. De tocht van de Halve naar de Oppergod. Onderweg krijgt hij vaak vragen mee, die hij aan God voorlegt. C. Hij wordt door God heel gemaakt. D. Zijn terugtocht, waarop hij de antwoorden op de vragen meedeelt, of het resultaat van Gods beschikkingen op de Hem gedane verzoeken ziet. Varianten uit Indonesië zijn genoemd bij De Vries no. 55. Toe te voegen : Sund. Pleyte, Pariboga no. 5 ; Juynboll, Suppl. Cat. p. 24, 38. ]av. MNZ 10 p. 235 evv. (Djaka Salining); Vreede Cat. p. 186 (Djaka Sulewah, half zwart half wit). Mad. Juynboll Cat. I p. 29 (zie ook ini. p. VI). Borneo, Ling Roth. I p. 301 ev. Parigi, TBG 40 p. 380. De Halve wordt genoemd in de Middel-]av. Tantu Panggeiaran, uitg. Pigeaud p. 83—84. Over het motief van de halfmens zie men behalve de door De Vries geciteerde plaatsen nog Anthropos 1926 p. 551 n., waar er op gewezen wordt, dat het in de Afrikaanse folklore veel voorkomt. Een voorbeeld uit Voor-lndië is nog Knowles, Folk-tales of

Kashmir p. 69. A. De reden van de geboorte van een halve zoon kan zijn, dat de ouders gevraagd hebben om een kind, al is het maar een half ; zo in e en bij Warneck, Religion p. 50. Een dergelijke ondoordachte wens troffen we reeds in no 78 d aan en het is ook elders een gewoon motief : Jav. Hazeu, Hommage p. 23 n. Sel. Tor. Bar. Tor. lil p. 400, 402, 422. In Europa in de verhalen over Klein Duimpje, zie Bolte-Polivka I p. 389 evv. — De naam van de Halve is ook in a en c Si Adji Bahir-bahir ; in b : Si Adji Bariba, in d en e : Si Adji Sambola. B. De meest gewone weg naar de hemel in de Batakse verhalen is over de rots Nanggar Djati, en vandaar langs de wortels van de hemelse waringinboom omhoog. Bij de Toradja’s vinden we eveneens de voorstelling van een berg, waarlangs men naar de hemel klimt (Bar. Tor. III p. 407). Ook andere middelen om in de bovenwereld te komen worden echter aangetroffen : een neergelaten touw of haar, de regenboog, een vogel, die iemand naar boven draagt, een pijlenketting en het vliegbaadje der hemellingen. In ons verhaal en in de variant d gaat de weg over de Batu Nanggar Djati. Daarbij helpen dieren, evenals in no. 115 (mandi-zwaluw, beer, schubdier, en bij Warneck nog genoemd een grote kever ; over diens vermoedelike rol zie no 167). In b, c, f en g wordt niet gezegd, dat de tocht naar de hemel gaat ; in b bijv. heet het slechts : hij ging stroomopwaarts. — De vragen, die de held onderweg meekrijgt, zijn : b. Een bamboe vraagt, waarom zijn loten niet geplukt worden. Antwoord : er is een gouden pajung in verborgen, die moet de Halve er op zijn terugweg uithalen. Een rievierkolk, waarom zijn vissen niet gevangen worden. (In een hol in de rots ligt een stuk goud). Een lantjatboom, waarom zijn vruchten niet geplukt worden. (Aan de voet is een juweel). Een rotanplant, waarom hij niet gesneden wordt. (Aan de voet is een sibagandingslang met een parmijahan). Een schriftgeleerde, waarom zijn put overdag vol water, maar ’s nachts droog is. (Hij moet zijn dochter aan Si Adji Bariba tot vrouw geven), c. De duizendpoot krijgt op zijn verzoek veel poten in plaats van vier. De langgunggungplant wordt stinkend in plaats van welriekend, zodat de mensen hem niet meer plukken. De jeukverwekkende hoge djoring-pariraboom verandert in het lage, genees-