71

379

9. De oorsprong van het haanorakel. A. Er heerst een vreselike droogte. Om er een eind aan te maken gooit Datu Tala di Baume goud in het water. Nadat de droogte voorbij is raadpleegt hij het haanorakel Si Adji Nangka Piring. B. Op raad van het orakel sticht hij een markt en koopt daar een vis, waarin hij het goud terug vindt. Hierover vreugdefeest. — Zo op een bamboe in het Koloniaal Instituut te Amsterdam no. A 4268 B, uit de collectie Van der Tuuk afkomstig. Het stuk is geschreven in een Toba’s dialekt ; het gebruik van het aanhechtsel sita- voor de eerste persoon meervoud inclusief wijst volgens vdT, Spr. § 103 Aanm. 1 op dat van Siambaton. Andere redacties (a-d) : a. Cod. 3401 p. 229—232 ; Toba : A. Datu Tala di Babani raadpleegt het haanorakel, hoe een eind aan droogte te maken ; de uitkomst is : hij moet goud in het water gooien. B. Een man vangt een vis, waaruit het goud weer te voorschijn komt. b. Pustaha van het Bataviaasch Genootschap no. D 20 : AB als a. c. Een stuk uit het bij 5 g genoemde referaat : A. Porsanti Rea en zijn vrouw krijgen geen kinderen ; nadat iemand haar verteld heeft, dat het voornaamste van het welriekende kinderluiers zijn is ze daarover wanhopig. Datu Tala di Babana raadpleegt het hoenorakel en doet uitspraak dat men goud in het water moet werpen. B. Ze krijgen een zoon maar zijn nu arm. Een arme man vangt een grote vis ; de vrouw koopt die voor een kleinigheid en vindt haar goud er in terug. d. Cod. 5879 no. 15 : A. Goud volgens uitkomst van de parkalaan in zee geworpen om het voor boze oom te verbergen. B. Over biezonderheden van de porhalaan deelt Henny, TBG 17 p. 26 ev. twee verhaaltjes mee, getiteld : e. Si Tiga Bulan en f. Si Hala Godang (dit ook BV p. 76 = Bezemer, Volksdichtung p. 179 = Hambruch, Malaiische Marchen no. 19). Over de oorsprong van een andere wichelarij handelt g. een verhaal over Pane na bolon, waarvan Dr. Winkler mij een vertaling zond ; men vindt er iets uit meegedeeld in zijn boek Die Toba-Batak auf Sumatra p. 9. Pleyte heeft iets over dit verhaal gezegd in BV p. 273 ; uit de tonggo- tonggo die er aan voorafgaat vertaalde hij iets op p. 13, 30 en 31. De naam Datu Tala di Baume komt zeer vaak voor in de verhalen ; dit schijnt wel de oudste vorm te zijn, maar vaak vindt men het op allerlei wijzen verhaspeld, b.v. Si Tabo di Babana „Lekker in de Mond” bij Meerwaldt BK1 54 p. 301. Baume is het Sanskrit bhümi, aarde. De betekenis van tala is minder duidelik ; het Mandailings heeft in plaats daarvan kuwalo. Van der Tuuk vermoedde, dat de uitspraak oorspronkelik was tala, een samentrekking van talaga (aant. in zijn handexempl. van BL IV). In a en b vormt dit verhaaltje de inleiding van een pustaha over de pormanuhon. Terwijl in het eerstgenoemde stuk het haanorakel aanwijzing geeft om het goud terug te krijgen, geeft het in de varianten juist aanleiding om het in het water te werpen. Het eerste lijkt treffender, maar het tweede is meer in overeenstemming met het epitheton van het haanorakel: na