156

464

Indonesiese varianten bij De Vries, 1. c. en Maleis, Hikajat Bahram Sjah, Juynboll Cat. p. 176 evv. Sund. Juynboll Suppl. Cat. p. 49 (vermengd met no. 155). Filipp. Fansler no. 17. Zie verder Bolte-Polivka I p. 503 evv. ; II p. 394 evv. De Maleise en Atjehse Hikajat Bahram Sjah zijn waarschijnlik uit het Perzies of Arabies vertaald ; met ons sprookje is daar nog het wonderringverhaal verbonden (zie aant. bij no. 70). Hiervan vinden we slechts in één Batakse variant, n.1. b, een spoor. Een ander verschil tussen het Bataks en het Maleis is, dat er in het Bataks meestal twee, in het Maleis drie broers zijn. Het lijkt ons daarom waarschijnlik, dat de Batakse verhalen niet uitsluitend aan de Maleise hikajat ontleend zijn, hoewel deze er wel invloed op geoefend heeft, vooral op b. — De gedrukte tekst begint met de vergeefse pogingen van de beide broers om te trouwen ; zeven maal achtereen sterft de bruid van Si Adji Pamasa, zeven maal die van Si Adji Panurat. Vgl. Ach. II p. 132, waar gesproken wordt van een vorst, wiens bruid 99 maal door een naga was ontvoerd. De broeders gaan op weg en komen bij een tweesprong, waarbij geschreven staat : Rechts is de weg der mensen, links de weg der geesten. Vgl. no. 86 b en 121. De broers verdelen de vuurslag evenals in no. 86 c. Si Adji Panurat komt in het dorp van de dobbelvorst, wiens dochter hem van het spel afleidt, waardoor hij verliest. Dit is een geliefde episode in de Batakse verhalen, bijv. no. 86 b, 1171, 162 e, 165. Dat zulk een dobbelvorst, die er zijn werk van maakt de voorbijgangers door het spel tot zijn slaven te maken, niet alleen in de verbeelding der vertellers bestond, ziet men uit Meerwaldt, Pidari p. 151 evv. Si Adji Pamasa slaat de geesteweg in, en heeft daar enige ontmoetingen, die ook elders bij de beschrijving van het geesteland te pas gebracht worden. Soms worden ze den held later door een hoger wezen op aliegoriese wijze verklaard. Men vindt ze in no. 110i, 115, 119 a, 154, 154 c, 154 e en 227 b. Sommige ervan komen ook voor in de Atjehse Hikajat Banta Beuransah, zie Ach. II p. 134. Vervolgens ontmoet Si Adji Pamasa verschillende dieren, die hem hun kundigheden leren, vgl. 119 De. Een slang geeft hem een toverring, vgl. 71 D. Hij komt bij een prinses, die in een boom woont, en de dochter van een Garuda is. Een dergelijke episode in een verhaal van Sangir, BKI 5, X p. 72. Het verhaal verloopt verder geheel volgens de bij De Vries aangegeven motieven ; alleen is aan het slot nog ingevoegd, dat Si Adji Pamasa door ruil tovervoorwerpen verwerft, als in no. 121 a. — De redacties b en c hebben enkele trekken, die ook in de Maleise en Atjehse hikajat voorkomen. De held doodt een zevenkoppige vogel, die een dorp verwoest had, zodat er nog slechts twee prinsessen overgebleven waren (vgl. 157 B). Een vogel draagt hem over een vuurzee, en wordt onderweg door hem gevoed met vlees dat hij van zijn been afsnijdt. In de Atjehse hikajat had hij de dankbaarheid van deze vogel verworven, door zijn jongen van een naga te redden ; zie hierover Parker no. 51 en aant., Cosquin, Les Contes indiens p. 132, 420, 487, 493, Dandouau p. 191. 155. Si Hasan en Si Husin eten de kop en lever van een door hun moeder voor hun oom bereide vogel. Ze vluchten de wildernis in ; Si Hasan wordt door een olifant als opvolger voor een gestorven vorst aangewezen, met wiens oudste dochter hij trouwt. Si Husin, die door het eten van de lever geld fluimt, ziet de flarden van zijn broers hoofddoek, denkt dat deze omgekomen is, komt bij een oude vrouw die de bloementuin van de zuster van Si Hasan’s vrouw bewaakt, wordt door de prinses gezien, trouwt met haar en ziet zijn broer terug. — Cod. 5859 no. 1.