143

451

elementen werden gebruikt, doch op echt Batakse wijze verwerkt. Merk waardig is in dit verband vooral de episode I en J, waar Si Adji Marimbulu Bosi door zijn beide tantes voor de tweede en derde maal gebaard wordt, omdat hij ze niet als moeders wil erkennen. Zulk een verhaal past alleen in een milieu, waar een klassificerend verwantschapsstelsel heerst, waarin moeder en moederszuster als gelijkwaardig worden beschouwd. Zulk een toestand is volstrekt niet zeldzaam, en de episode behoeft dan ook niet in het Batakland ontstaan te zijn, maar dat ze er bewaard is, is alleen te verklaren uit de volle kracht waarmee dat stelsel van verwantschap onder de Bataks leeft. Het lijkt ons niet onmogelik, dat de wijze waarop in dit verhaal over verwantschap en huwelik gesproken wordt van ethnologiese zijde nader zou kunnen worden toegelicht. De alleen in dit verhaal voor komende raadsels, op de geslachtsdelen en de coitus betrekking hebbend, zouden daarbij misschien in een ander licht komen te staan. Het in de verschillende redacties telkens anders verklaarde feit, dat het huwelik van deze Batakse ideaal-held, na zoveel moeite tot stand gekomen, kinderloos blijft, is voor ons nog raadselachtig. De voorstelling van de aarde als een dier met kop en staart, jankende als het in de navel geknepen wordt, is misschien niet meer dan een uitwerking van de zeer verbreide uitdrukking „navel der aarde”. VI. Verhalen over wondervoorwerpen. Wondervoorwerpen komen ook in andere verhalen voor, bijv. de wonderring in no. 70 en 71. In no. 120'—127 hebben we enkele vertellingen bijeengezet, waarin ze een hoofdmotief vormen. 120. Si Dangol maakt een geest aan het schrikken door van opeten te spreken. Hij krijgt van hem een wensbord en een goudschijtende geit ; beiden worden hem door zijn oom afhandig gemaakt ; dan krijgt hij een zelfwerkende stok en ketting, waardoor hij de vorige voorwerpen terug krijgt. — Cod. 5881 no. 4. a. Cod. 5864 no. 2 : Si Tuhul (van Minangkabause herkomst, blijkens het gebruik van djihin voor geest). Var. uit Indonesië: Sund. TBG 56 p. 115. Jav. MNZ 48 p. 418. Filipp. Fansler no. 27 (van Europ. oorsprong). Voor-Indië: Parker no. 97 met aant. ; vgl. ook no. 17, 151 en 152. Elders : Aarne Reg. no. 563, Bolt-e- Polivka I p. 346—361. 121. Pambalbal. A. Twee broers ; al hun werk mislukt. B. Ze verpanden hun moeder en gaan per schip naar de plaats waar de zon ondergaat. Ontmoetingen met vissen. C. Ze komen langs het lood- eiland, het koperdraadeiland, het duiteneiland, het ijzereiland, het realeneiland en het goudeiland, maar nemen niets mee behalve enkele staven ijzer. D. Ze vangen de zon in een ijzeren fuik, en laten hem niet los voor hij hun een toverring en een zelfwerkend kapmes, geweer en lans gegeven heeft. E. Ze gaan bij een tweesprong links, komen in een geestedorp, de oudste trouwt met de dochter van de vorst, maar de geesten willen hen doden. Ze overwinnen hen echter met hun wonderwapenen. F. Ze stichten een eigen dorp nadat ze hun