19

327

vermeld, maar dat ook bij hen het vertellen in den regel ’s nachts plaats heeft blijkt uit de verhalen duidelik. Vaak spreekt de verteller zijn hoorders aan met : makkers die op de zelfde slaapplaats zijt, en een gewoon slot van een verhaal is : nu hoor ik de haan reeds kraaien, we moeten dus ophouden want de dag breekt aan. In stijl verschillen de Batakse verhalen onderling veel, maar het is bezwaarlik zich daarover een oordeel te vormen als men de taal alleen uit de boeken kent. Voor de meeste door Van der Tuuk verzamelde verhalen geldt, dat ze in een tamelik eentonige „en toen” stijl verteld zijn, met een grote mate van uitvoerigheid, die voornamelik bestaat in minitieuse schilderingen van gebeurtenissen uit het dagelikse Batakse leven : maaltijden in de eerste plaats, gebruiken bij geboorte, huwelik en begrafenis, en stereotype beschrijvingen, bijv. van het vliegbaadje waarmee de hemelingen naar de aarde dalen, van een wonderkris of de macht van een vorst. In ruime mate wordt hierbij de welsprekendheid ten toon gespreid, die door de Bataks zo zeer op prijs gesteld wordt, en die niet zozeer bestaat in het helder uiteenzetten van een zaak als in het fraai omhullen ervan in een stroom van rythmiese woorden. Een eerste vereiste voor het met genot aanhoren van een Bataks verhaal is dan ook, dat men de tijd moet hebben. Haast kennen de vertellers niet. Het is te begrijpen, dat zulk een verteltrant in de tegenwoordige tijd niet kan blijven bloeien, en zo zien we dan ook in de later opgetekende teksten een veel beknopter wijze van uitdrukking, een veel meer zich houden aan de draad van het verhaal. Als voorbeeld van een goede Batakse stijl, die de bekoring van de ouderwetse klankenrijkdom behouden heeft zonder in al te grote uitvoerigheid te vervallen mogen wellicht de werkjes van Arsenius Loembantobing gelden. Wat de inhoud aangaat zijn de Batakse verhalen zoals Van der Tuuk opmerkt volkomen nationaal, de personen die beschreven worden spreken en handelen als Bataks, de beschreven gebruiken zijn bijna steeds echt Bataks. Daardoor hebben de verhalen een grote waarde voor de kennis van het Batakse volksleven. Het is hier echter niet de plaats om daarop uitvoeriger in te gaan ; dit onderwerp kan met veel meer vrucht behandeld worden door iemand die dat volks leven uit eigen ervaring kent ; immers de verteller veronderstelt bij zijn hoorders de kennis daarvan en verzwijgt dikwijls juist dat vanzelfsprekende, dat voor een buitenstaander tot goed begrip allereerst nodig zou zijn. Wij vestigen daarom in dit werk onze aandacht niet in de eerste plaats op het speciaal Batakse in deze verhalen, maar juist op het algemeen verbreide : de stof der vertellingen. We merkten reeds op, dat we hierbij voor de teksten van Van der Tuuk met Europees import