107

415

Schadee meegedeeld in de Deli-Courant van 24 Dec. 1924. De held heet hier Bërhala ; zijn versteende schip is het eiland van die naam. d. Neumann, Het Pane- en Bilastroomgebied I p. 61 n. deelt een redactie van dit verhaal mee, betrekking hebbend op het ontstaan van het eiland Kantan, en noemt een tweede uit Tamiang over een rots Batu Badulang. e. Hiermee is nog te vergelijken Cod. 5877 no. 3 : Si Ubeon mishandelt zijn moeder, vlucht, wordt door een kinderloze radja tot zoon aangenomen, en volgt hem op. Zijn moeder bezoekt hem ; hij wil haar niet kennen ; ze drukt haar melk in een te vuur staande pot met toespijs, deze kookt over en overstroomt het hele dorp, zodat het een moeras wordt (vgl. no. 42). Si Bunga Ihur betekent Stekelvarken; wellicht is deze naam een herinnering eraan, dat in dit verhaal de held oorspronkelik diergedaante had, evenals hij in a een vrucht was. A. vgl. 82 D. C. Een schip, dat niet verder wil omdat een opdracht van de held niet volbracht is of dergelijke reden ook in 116 c, 144, 150, 155 b, 173. Vgl. Borneo, Ling Roth. I p. 340 ; Halmahera, BK1 72 p. 175. — De varianten b en c zijn een in het Maleis zeer bekend verhaal : Tjarita Si Budjang Lëngong mëndjadi batu, orang jang durhaka kapada ibu-bapanja in een HS te Berlijn, Journal Malayan Branch RAS Vol. IV, Part. II, Oct. 1926 p. 253. De heer Ismail, Maleis hulpleraar te Leiden, deelde ons mee dat hij het verhaal in zijn jeugd als volgt gehoord heeft (op Sumatra’s Oostkust) : de held, een heiden uit de bovenlanden, wordt door ,een koopman aan de kust als zoon aangenomen ; hij wordt tot de Islam bekeerd en trouwt met de dochter van zijn pleegvader. Als hij van een handelsreis naar het eiland Bërhala terugkomt, gaat zijn moeder naar de kust en brengt hem als welkomstgeschenk een varkenskop ; hij wil van haar niet weten ; ze verandert hem met zijn schip in steen door haar melk. — Het verhaal moet ook in een der uitgaven van de Volkslectuur voorkomen. Westenenk tekende het op West-Borneo op : TBQ 43 p. 169 ev., en kende het ook van West-Sumatra (Batu Adjong), ibid. noot. Schadee hoorde het bij de Landak-Dajaks ; het speelt daar bij de Kiam Pandjang, een der grootste stroomversnellingen van de Landak-rievier. De handelaar is daar een Boeginees. (Deli-Courant 22 Dec. 1924). — Een variant van Selebes die weer meer met Si Bunga Ihur overeenkomt is Tontb. T. no. 22 het eerste gedeelte. — Moedermelk bewijst verwantschap in de verhalen behandeld door Cosquin, Études folkloriques p. 199 evv. en Parker II p. 317. Met het ruilen van rijst tegen goud bij de muizen is te vergelijken het ruilen van as tegen juwelen bij de slangen in Parker no. 131. — Schadee leidt in zijn geciteerde artikelen het Karo-Batakse verhaal af van het Jataka door Speyer behandeld in BKI 7, V p. 182 evv. (De koopman die tegen zijn moeder misdreef). Het lijkt ons wel aannemelik, dat er verband bestaat, maar zeker niet zo direkt, dat de naam Bërhala nog aan de Bodhisattva zou herinneren. 78. Si Robar. A. Een vrouw krijgt een zoon in de gestalte van een leguaan en wordt uit het dorp verbannen. B. Ze vraagt achtereen volgens de zeven dochters van haar broer voor hem ten huwelik ; de jongste stemt toe. C. Hij komt uit zijn omhulsel, tovert een paard uit een steen en rijdt naar het veld. Zijn schoonzusters hopen de jonge vreemdeling tot man te krijgen en plagen haar zuster met haar leguaan. D. Door een oude vrouw van het gebeurde op de hoogte