67

375

op, waar men haar kan zien spinnen. Dit zelfde komt voor in 1 h en tn. Het spinnende vrouwtje in de maan komt ook elders in Indonesië voor (Leti bij Schmidt § 358, Rotti, Jonker, Rott. Teksten p. 121 v. d. vertaling) ; op andere plaatsen wordt weer gesproken van een mannetje in de maan (Dajaks BKI 80 p. 531 ; bij de Mantra’s op Mala'ka, Journal Ind. Archipelago 1 p. 284, hij zit onder een boom en maakt strikken om mensen te vangen). H. In een stuk van dezelfde schrijver (Cod. 3402 p. 133 evv.) worden de muziekwijzen en bezielende geesten der verschillende marga’s opgegeven en ook de góden, die onder die marga’s neerdalen en door hen vereerd worden. Ook daar wordt Mangalabulan genoemd als god van de marga Sum'ba, waarvan als onderdelen genoemd worden : Sipoholon, Si Hombing en Si Mamora. Bij deze laatste behoren als onderafdelingen (mangarapit tu) : Marbun, Si Hotang, Meha, Seul, Mungkur, Hasugian. Daar de schrijver zelf tot Sipoholon behoorde mag men zijn opgaven ongetwijfeld als betrouwbaar beschouwen, hoewel ze van de andere gegevens (zie Batakspiegel p. 186 evv.) afwijken. De enige verklaring van de vele tegenstrijdigheden lijkt ons, dat over de verwantschap van marga’s plaatselik zeer verschillende opvattingen bestaan. Soripada wordt genoemd als god van Si Tompul, Huta Toruan, Panggabean, Huta Galung en Huta Barat, dus de vijf die samen Sobu vormen. Huta Pea en Parapat (wier godheid niet genoemd wordt) hebben dezelfde gondang en djudjungan als Huta Barat en Huta Galung. Batara Guru is de God van Tungka, Lontung, Bangkara, Si Manullang en Pasaribu ; zij offeren hem een horbo sibadar (witte buffel). Si Regar heeft dezelfde gondang en djudjungan als Lontung. Niet genoemd worden de godheden van Si Borboron en Si Ambaton. Het lijkt ons niet onmogelik dat Mangalabulan oorspronkelik de stamgod van Sumba is en aan de belangrijkheid van dit stamcomplex zijn plaats onder de drie góden te danken heeft. 3. De twist van de Zon en de Maan. De Maan brengt de Zon er toe, haar kinderen op te eten. Hierdoor wordt verklaard : A. Hoe het komt dat de zon alleen aan de hemel staat, terwijl de maan van de sterren vergezeld is. B. Waarom de maan en de zon elkaar steeds vervolgen. C. Hoe daardoor de zons- en maansverduisteringen ontstaan. Zon en Maan zijn in dit verhaal beiden vrouwen. a. Cod. 3401 p. 200 evv. = Meerwaldt, Handleiding p. 123 evv. (Toba) Hier handelt de maan in opdracht van Batara Guru. b. Cod. 3400 p. 229—232 (Toba) Si Deang Parudjar brengt het verzoek der mensen aan de maan over. c. Cod. 3415 p. 177—180 (Toba) Zon en maan spreken ten slotte af, dat de zon in het oosten, de maan in het westen zal wonen ; als de zon in het westen komt gaat de maan naar het oosten en omgekeerd ; krijgt de zon de maan te pakken, dan zal ze haar opeten, kan ze haar niet pakken, dan moet ze haar steeds vervolgen. (Dit ook in 1 m.) d. Warneck, Studiën p. 123 ev. = Religion p. 43 ev. (Toba, van Samosir). e. Neumann noemt MNZ 49 p. 55 twee Karose varianten. Varianten uit Indonesië: Mentawai, Morris, Mentawai-Sprache p. 125. Setebes, Tor. : Ind. Gids 1910 p. 254 noot ; Mori MNZ 44 p. 229—230. Het verhaal is ook bekend bij de Mantras op het Mal. Schiereiland (Journal Ind. Archipelago I p. 284) en bij de Mundastammen in noordoostelik