126

434

Datu Dalu een blad van zijn pisang heeft afgeplukt, eist hij, dat hij hetzelfde blad weer aan de plant zal vastmaken. C. Si Sangmaima en Datu Dalu smeden samen. Datu Dalu laat het ijzer van Si Sangmaima in het vuur vallen, zodat het verteerd wordt. Si Sangmaima eist hetzelfde ijzer terug. D. Ze bestrijden elkaar met tovermiddelen ; het dorp van Datu Dalu verandert in een meer, dat van Si Sangmaima in een poel. E. Si Sangmaima stelt zijn toverkunst te boek ; het geschrift verbrandt op een blad na ; daarvan is de tegenwoordige toverkunst afkomstig. — Toba’se tekst en Duitse vertaling in A. Schreiber, Kurzer Abriss einer Batta’schen Formen- lehre. Inh. van Pleyte BV p. 143 evv. Deze tekst is ontleend aan pustaha no. 8 (Cod. 3430). a. Cod. 3417 p. 244—250 ; Toba : A (vooraf gaat nog, dat Si Sangmaima, omdat zijn amanguda Datu Dalu hem geen zaairijst wil geven, okselharen plant, waaruit met rijst en geld gevulde kalebassen opgroeien (vgl. no. 77 A). Si Sangmaima gebruikt bij het oversteken van de Aek Porsalinan zijn pustaha als brug (vgl. 6E), daar hij, dien het water aanraakt, een geest wordt) CD (het meer heet Lobu Tala) E. b. Cod. 3401 p. 59—61 bevat een afschrift van een stukje uit een pustaha te Londen. Het is niet zeer duidelik. De oorzaak van de twist schijnt hier een geheel andere te zijn ; van de lans en de tocht naar de onderwereld wordt niet gesproken ; duidelik is echter de episode B. c. Cod. 3400 p. 190—212 ; Toba (niet gelezen). d. Cod. 3406 p. 214—241 = 3419 p. 29—41 ; Toba (niet gelezen). e. Cod. 3414 p. 311—344 ; Toba (niet gelezen), f. Malijot en Malijat, Neumann, Het Pane- en Bilastroomgebied 111 p. 312 n. = BV p. 158 ev. : A. g. Radja Këlewët en Kërakap ni Pane, MNZ 47 p. 152 evv. ; Karo : A. h. Si Sëlido, Dairi’se tekst in BL III p. 219—260 ; inh. Niemann BKI 3, 1 p. 293 evv., verbeterd in Tijdschr. v. Need. Indië 3e Serie 4e Jaarg. I p. 301 evv. ; Pleyte BV p. 160 evv. : AC. i. Torsa-torsa no. 18 en 19 ; Toba : A, wraak door geleende vogel imbulu man. j. Uitg. Bat. Inst. no. 18 p. 49 ev. ; Toba : A. Dit verhaal en zijn verwanten is reeds vaak besproken, het laatst door Dr. J. de Vries in zijn artikel : Het sprookje van Sterke Hans in Oost-Indië, Ned. Tijdschr. voor Volkskunde 29 (1924) p. 97 evv., speciaal p. 111—120. Een opsomming van Indonesiese varianten vindt men in de aan tekeningen bij De Vries, Volksverh. no. 47. (Het daar als 5de genoemde verhaal van Borneo moet vervallen ; in de plaats daarvan komt 'het Makassaarse verhaal, Matthes, BKI 4, X p. 441 = Bezemer, Volksd. p. 369, dat bij vergissing onder 2 is geraakt). Te vergelijken zijn nog een verhaal van Borneo (Rutter no. 2), waarin een krokodilleprinses van een gouden haarnaald in haar keel bevrijd wordt, en twee van Rotti (Jonker, Rott. T. no. 20 en 21), waarin de held een haai van een haak bevrijdt. In alle varianten gaat het om het terughalen van een verloren voorwerp. Soms was dit voorwerp geleend, terwijl de eigenaar weigert er iets anders voor in de plaats te ontvangen ; dit wordt de aanleiding tot de tocht naar