78

386

open en ogen toe” en gooit hem een buffelschedel in de keel zodat hij stikt. Hier zijn de episodes van Dwerghert en Tijger gegeven, die reeds in de teksten van Van der Tuuk voorkomen. Die welke ons alleen uit latere optekeningen bekend zijn vindt men onder no. 21. A. Mand. ; Angk. ; Toba (4) ; Dairi ; Oph. (7) ; OBT p. 172 ; Dj GD no. 1. In een Toba’se redactie valt het Dwerghert in het ravijn bij een poging om aan de rand groeiende vruchten te plukken. B. Mand. ; Angk. ; Toba (3) ; Dairi ; Oph. (6) ; OBT p. 172 ; Dj GD no. 1. In Cod. 3422 wordt de plaats van de Tijger ingenomen door een Olifant ; deze ook in DjGD met andere dieren. In Oph. soms alleen Tijger. In DjGD voorspelt het Dwerghert dat de wereld vergaan zal. C. Angk. ; Toba (6) ; Dairi ; Oph. (4) ; OBT p. 173. In Oph. eenmaal gekuist : wie ademt opgegeten. D. Mand., Angk. ; Toba (5) ; Dairi ; Oph. (7) ; OBT p. 174 ; DjGD no. 1. E. Angk. ; Toba (3). Dit vormt een overgang tot volgende avonturen van Dwerghert en Tijger ; in de Dairi’se dwerghertcyclus sterft de tijger in de kuil en treedt in de volgende episodes een andere tijger op. A E vormen in de Batakse overlevering een eenheid, die we ook in het Lampongs terugvinden. In de varianten uit andere delen van Indonesië komt C niet voor ; we vinden het afzonderlik in het Gajo’s (no. 8) als volgt : Het Dwerghert ziet een troep varkens. Morgen zal ik jullie een suikerriettuin wijzen, zegt hij. Eerst gaan ze slapen, het Dwerghert in het midden. Niet kakken vannacht, zegt het Dwerghert, wie kakt maak ik dood. Hij smeert zijn eigen drek aan de varkens en ranselt ze de volgende ochtend af. Wellicht is bij de Batakse versie te vergelijken Aarne’s Register no. 20. Van de ontsnapping uit de kuil geeft De Vries, Volksverhalen no. 14, een aantal varianten uit Indonesië, die de volgende episodes bevatten : I : ABD ; 2 en 3 : alleen B ; 4 : ABD (olifant) ; 5 : ABDE (banteng) ; 6 : ABD (hond) ; 7=4 ; 8 : ABCDE ; 9 (hoort bij no. 29 A ben.) ; 10 : B ; II : ABDE (hert en varken) ; 12 : ABD (verschillende dieren op eikaars rug) ; 13 : ABD (als 12). Hieraan toe te voegen twee Maleise varianten : Winstedt, JSBRAS 45 p. 65 (hemel zal invallen, verschillende dieren op eikaars rug) en Overbeck p. 242 : AB (hemel zal instorten, tijger, olifant en andere dieren) D (hij knijpt de olifant in de testikels, rfèze gooit hem er uit) E. Borneo, Rutter, p. 62 ev. AB (eet aardlever) D (verschillende dieren op eikaars rug). Ook in Achter-Indië: Tjampa, TBG 43 p. 241 : AB (hemel zal invallen) DE ; Annam, ibid. p. 246 : ABD; Kambodja, ibid. p. 279: ABD. — Vgl. Aarne’s Register no. 30—35 : Die Rettung aus der Grube. Het slimme dier is in Achter-Indië de haas. Hij wordt door de tijger, die zijn kracht wil tonen of zijn woede uiten omhoog geworpen, evenals in het Bataks en de laatste Maleise variant, terwijl in alle andere Indonesiese varianten het slimme dier ontsnapt door van de rug van een groter dier naar boven te springen. In geen der varianten komt voor dat het Dwerghert, uit de kuil ontsnapt, de Tijger met vruchteschillen en drek gooit. Zie hierover bij T. F. Toba. G. Toba (2). H. Angk. ; Toba (3) ; Dairi ; Oph. (9) ; OBT p. 175 ; Karo. I. Angk. ; Toba (2) ; Dairi ; Oph. (6) ; OBT