142

450

Verder doen zich allerlei tekenen in de natuur voor, storm, regen, onweer, en de wilde dieren komen in het dorp. — Dö vgl. Fansler p. 26 B3 (Filipp, variant van no. 138) c. Kundigheden van dieren geleerd verhogen de tovermacht van de held ; dit motief komt in bijna ieder Bataks heldenverhaal voor. Salusu in bezit van slang komt voor in no. 167 (dient daar om klein te maken), d. Rechte hengelhaak zie no. 134. G. Tot verklaring van de eigenaardige rol, die de „zingende bamboe” in het leven van Si Adji Marimbulu Bosi speelt, kan wellicht iets bijdragen hetgeen Dr. Adriani zegt over de biezondere kracht, die aan de bamboefluit wordt toegeschreven, Bar. Tor. 111 p. 426 n. en 442 n. Lb. Vermomming van de held als bedelaar vaak in Atjehse verhalen / aII n 126 130 136, 142, 146); als schurftige santri Sund. Juynboll, C- "at P 55 ;Tb leüke oude man Borneo, Ling Roth lp. 336 ; Halma* BK1 72 o 152 Vgl. ook de Filipp, varianten van Goldener bij Fansler no. 36. Madagascar, Dandouau p. 193 (melaatse). Zie ook no. 139. -e ook in 117 f en 1. — De beschrijving in b van de reus, wiens lichaam krioelt van ondieren herinnert aan de reus met schorpioenen en duizendpoten op het hoofd in no. 82 E. Dezelfde Ulubalang na Hutamtaman komt ook voor in no. 112. Soortgelijke beschrijvingen ook in de Atjehse Hikajat Banta Beuransah ; /av. MNZ 52 p. 35 (buta); Borneo, Ling Roth Ip. 319. Se. Tor Bar Tor III p 416 (Lise met duizendpoten als luizen). Vgl. ook Madagascar, Dandouau p. 186. T. Minnaar door muziek herkend zie no 139 144 U. Het uitvorsen van de kwetsbare plek gewoonlik door een vrouw, zo in no. 112. W vgl. Tor, TBG 52 p. 230. Xa en b doen denken aan de proeven in no. 188 D, zie voor beide het Sangirese verhaal BKI 44 p. 82 ; bij b is ook te vergelijken de scheppingsmythe van de Kei-eilanden, weer gegeven bij Dixon p. 156. Ya De wijze waarop Si Adji Marimbulu Bosi hier in de hemel komt, langs een keten van pijlen, is het enige voorbeeld van dit motief, dat we in Indonesië gevonden hebben, en ook uit Voor-Indie is het ons niet bekend. Wel komt in het Oud-Javaanse Adiparwa een keten van alang- alangpijlen voor (zie dissertatie Poerbatjaraka p. 27) en wordt in een Oost- Bengaals verhaal mij door den heer A. A. Bake meegedeeld getracht de zon te vangen met een keten van lijmstokken, doch de voorstelling wijkt op die plaatsen te zeer van ons motief af, dan dat we het er zonder nadere gegevens mee in verband zouden kunnen brengen. Zeker wel verwant is de enigszins andere voorstelling van een reusachtig blaasroer, waarmee pijlen op de zon afgeschoten worden, Bar. Tor. III p. 438. Merkwaardigerwijze vinden we echter in Oostelike richting voor dit motief talrijke aanknopingspunten, n.1. in Melanesië en op de Amerikaanse kust (plaatsen bij Dixon p. 3-7 noot 19), in Australië (Dixon p. 294) en zeer verbreid in Noord- en Zuid-A m e r i k a (Prof. de Vries wees mij op : Ehrenreich, Die Mythen und Legenden der südamerikanischen Urvölker p. 50 ; Koch-Grünberg, Indianer- Marchen von Süd-Amerika no. 104 en Krickeberg, Indianer-Marchen aus Nord-Amerika p. 131, 224, 383 (beide in de serie Marchen der Weltliteratur). Het ziet er dus wel naar uit, dat dit motief niet zoals zovele anderen uit het Westen, maar uit het Oosten naar Indonesië gekomen is. Het verhaal van Si Adji Marimbulu Bosi is in Toba het meest bekende en geliefde van alle (Warneck, Studiën p. 131). De Mandailingse redactie mag zeker als een verkorting van een Toba’se beschouwd worden. Hoewel we zowel in het hoofdthema als in enkele episodes aanknopingspunten met verhalen van elders konden vinden, mogen we het verhaal in zijn geheel toch voorlopig als een Batakse schepping beschouwen, waarbij welbekende