64

372

Mandailingse fragment (a) zover gevorderd, dat hij zelfs zijn naam verwisseld heeft voor die van een uit de verhalen welbekend tovenaar uit de oude tijd, Datu na Djurangga di Langit (zie BL IV p. 27) en met een toverhengel zijn gevallen wonderring uit de oerzee opvist. In ditzelfde verhaal zien we de kosmogoniese vogels tot prozaiese kippen gedegradeerd, die de aarde „groot krabben”, terwijl de wonderring een voorbeeld is van een sprookjeselement dat in de mythe is binnengedrongen. Die wonderring vinden we ook in d en het daarmee zeer nauw verwante e, op een andere manier weer in q. In d vinden we zelfs een der hemelse vogels uit e, de Manuk-manuk Buruk-buruk Bontajan, vervangen door de sprookjesvogel Imbulu Man uit no. 181 1 Wat de schepping der aarde betreft is de gewone voorstelling, dat deze van uit de hemel gebrachte grond gemaakt wordt door de Oppergod zelf (a, o, r) of zijn zoon (p, q) maar meestal door zijn dochter Si Deang Parudjar (g, h, i, j, m, t), Nang Gorga di Portibi (c) of Nang Gonggar di Portibi (d). Zij wordt uit de hemel naar beneden gegooid omdat ze niet trouwen wil (c, d, h, j), of daalt langs een draad af, bijv. om haar spoel te zoeken (g, i, j, m). Soms is er reeds een rots in de oerzee aanwezig : Batu Nanggar Djati in c en d, Batu Tandjung Tolu in e en f. In de beide laatste gevallen wordt deze zonder direkt goddelik ingrijpen tot het eiland Sumatra uitgebreid ; in e is er ook nog de Batu Nanggar Djati, die door middel van een toverring wordt tot Pulo Porlak Pagaran, de woonplaats van Nai Pandan Rumari. Dit zijn weer sprookjeselementen. Bij het verhaal van het bedwingen van Naga Padoha wordt gewoonlik vermeld, dat hij de aardbevingen veroorzaakt. Van de mensen wordt soms gezegd, dat ze door God geschapen zijn (1, o). Vgl. hierbij Dixon p. 172 evv. In Cod. 3401 p. 152 (Toba) vinden we daarover nog : Ompun Tuan Batara Guru Doli uit de bovenwereld heeft de mensen in de middenwereld geschapen (ditompa). Het eerst kwamen de mensen in Hite Urat. Vandaar gingen ze naar Liang niliangan Liang si pitu lampis ; vandaar naar het land Sumpat ; vandaar naar het land Marom ; vandaar naar het land Donda Udjung ; vandaar naar Udjung Mangaradja ; vandaar naar de berg Sipagabu ; vandaar naar het land Nanggaran ; vandaar naar het land Bangkara Toba, het dorp van Si Singamangaradja ; daar was het oorspronkelike stamhuis (ruma porsantian) vanwaar de mensen zich verspreidden naar het land Tangga Barani, en vandaar naar het land Raba-raba. Elders wordt als de oorsprongsplaats der mensheid (d.i. van de Bataks) genoemd het dorp Si Andjur (aant. Dr. Winkler ; „Sumatra” 2e jaarg. no. 24 ; De Boer in Koloniaal Tijdschr. 1922 noemt dit als stamdorp van de marga Lontung). In de scheppingsmythen wordt de oorsprong der mensen echter meestal beschreven als afstamming van de góden, soms uit een incestueus huwelik tussen broer en zuster, zoals het duidelikst in a. (Over afkomst van de góden zie Dixon p. 167 ; over incest, vooral in de Filippijnse verhalen, maar daar tussen menselike broer en zuster na de zondvloed, p. 170 ; vgl. ook 157, Kei-eil. en 159, Borneo). Zulk een huwelik vinden we ook weer in de oorsprong van de stam Lontung (De Boer, l.c.). Ook op andere wijze dan door afstamming van de góden wordt de oorsprong der mensen uit de hemel afgeleid : in e en f stammen ze af van drie uit de hemel gekomen vogels en een horzel, die tevens de oorsprong zijn van de indeling der autoriteiten in de „suhi na opat”, n.1. radja, namora, portahi en pangalima. In 1 wordt nog genoemd de oorsprong der mensen uit een paddestoel, die uit de tranen van Si Deang Parudjar ontstaan was, uit door Batara Guru gezonden