80

388

varianten eigen drek van haas). O. Het Dwerghert bedriegt de Tijger met de schommel van koning Salomo in Gajo SHH no. 8. Als wraak van de Schildpad tegen de Aap : Set. Tor. TBQ 45 p. 405 ev. = Bar. Tor. lil p. 382 no. 32 ; TBG 52 p. 274. Achter-Indië: Kambodja, TBG 43 p. 278 (Haas en Tijger). P. De gewone naam in het Mandailings is Dja i Landuk, Vorst der Dwergherten ; zoo heet ook de Aap : Dja i Bodat en de Schildpad : Dja i Hura-hura. Ook in het Maleis wordt het dier dat in de verhalen optreedt meestal beschouwd als de vorst van zijn soort (TBG 37 p. 373 n. 2), evenals bij de Toradja’s (Bar. Tor. 111 p. 382 n. 3). Dat het slimme dier zich voor een ander uitgeeft komt ook voor op Selebes : Bar. Tor. III p. 377 no. 9, 10 ; Tontb. T. p. 17 ; Sangir : BKI 5, VIII p. 359, 385. Tot verklaring der namen diene het volgende : Pespes is een verdubbeld pais. Van der Tuuk geeft in zijn woordeboek : torpais = vertrapt worden (in een vervloeking, tabas) en mamaishon = met de voeten water scheppen uit vermaak zoals de kinderen doen. We mogen op grond daarvan Bao Pais wel opvatten als „Baas Trippelaar”. Het slaat dan op zijn lichte, vlugge tred (vgl. BL, IV p. 32 en Wdb. s. v. setul). Deze opvatting vindt steun in een plaats bij OBT (p. 177 r. 31) waar de Tijger het Dwerghert, dat zich Dja i Pespes noemt, vraagt : „Songon dia ma lakna hipasmu dohot gogomu, anso margorar Dja i Pespes ko ?” = Hoe vlug en hoe sterk ben jij dan wel, dat je Dja i Pespes heet ? Dit dient als inleiding tot een wedstrijd in kracht ; over vlugheid wordt verder niet gesproken ; dat deze toch genoemd wordt is wel een bewijs, dat juist hieraan het woord pespes doet denken. Warneck geeft nog pais in de betekenis van twiststoker. Deze betekenis zal wel secundair zijn, en ontleend aan verhalen waar het Dwerghert in de rol van zo’n persoon optreedt (no. 26, 34 en 20 C). In het Lampongs is pajis volgens Van Hasselt (bij Helfrich Wdlijst s. v.) het Aboengse equivalent van napuh ; deze neef van ons Dwerghertje deelt geenszins zijn slimheid ; een reden te meer dus om aan te nemen, dat pais niet, zoals pëlanduk en kantjil op zijn rol als fabelheld betrekking heeft, maar op een andere eigenschap slaat. Katjil is de Noord-Mandailingse uitspraak van kantjil, in het Karo-Bataks evenals in het Javaans de gewone soortnaam voor het dwerghert, maar eigenlik slimmerd (Ach. II, 158, Tontb. T. p. 1) betekenend. Hiernaast komt ook een keer voor kotjil. Blijkens de k in plaats van h zijn beide vormen overgenomen uit het Maleis of Minangkabaus ; dit laatste heeft een a waar het Rao’s dialect en het Bataks o hebben voor Mal. ë ; zo kon het gebeuren dat ook waar de a geen Mal. ë vertegenwoordigt het Bataks hem bij overname van een woord door o verving. Een ander voorbeeld hiervan is Mand. Bat. odji = Min. Mal. hadji (uit het Arab.). Paidongdong — die vruchten van de dongdong-boom zoekt. Napu — Mal. enz. napuh. Lamun-lamun — zekere stinkende geelachtige eekhorensoort. Bingkunung = Mal. bëngkunang, de grootste soort dwerghert. — In OBT komt nog voor Dja i Landuk na patu. Na patu = die zich onderwerpt, demoedig, onschuldig ? De oorspronkelike betekenis van patu is kort (aant. vdT ; badju patu = een kort buis ; vgl. djongkal tunduk). Q. Mand. ; Angk. ; Toba ; Oph. (5) ; OBT p. 177. In de Toba’se redactie gaat het om het platdrukken van zeven lagen toropbladeren ; daaronder zit een harde wortel, waartegen de Tijger zijn kop stoot. Var. uit Indonesië bij De Vries no. 58 en Borneo, Rutter p. 64. Elders overwint een slimme man op deze wijze een reus, zie Bolte-Polfvka I p. 163 n. 1. R. Toba (4) ; Dairi ; Oph. (2) ; OBT p. 179. Bovendien komt in