18

326

onsterfelikheid deelachtig is en tans nog op aarde rondzwerft, zodat zijn terugkomst steeds verwacht kan worden. Kort voor het bezoek van Van der Tuuk in Bakkara was er een uit Atjeh weggelopen slaaf geweest, die zich voor de eveneens onsterfelike wegbereider van Si Adji Marimbulu Bosi had uitgegeven, en daarmee geloof had gevonden 1 ). Dit geloof aan de werkelikheid en de macht van de helden uit de verhalen blijkt ook uit de bede om vergiffenis, die de verteller aan zijn verhaal vooraf doet gaan, b.v. : O Adji Urang Mandopa, doe geen vloek komen over hem die de turi-turijan over u voordraagt, want overeenstemmend en gelijk is zijn kwelling, zijn droevig lot met het uwe 2 ). Daarvóór heeft hij reeds de toegeeflikheid van de geesten van de grond aangeroepen voor de onschone en onwelluidende klanken, die hij, arme drommel, ten gehore zal brengen. We zien hieruit hoe de verteller zichzelf als onbekwaam en ongelukkig voorstelt ; dit is een stereotype vorm ; ook aan het slot van het verhaal vinden we vaak : toen werden ze allen rijk en voorspoedig, maar voor ons blijft de ellende over. Ook de Bataks zoeken als zoveel andere volken in de verhalen uit de goede oude tijd troost over de ellende van het heden, en geheel in hun geest is het refrein dat we vinden aan het eind van ieder sprookje der Kuwi-Kond in Voor-lndië 3 ) : Wij echter zijn arme Kuwi’s en bedelaars ! Bij vele volken in Indonesië is het vertellen van verhalen aan een bepaalde tijd gebonden. Zo mag bij de Papoeas op Nufoor 4 ) alleen ’s nachts verteld worden ; hetzelfde is het geval op Java 5 ) en ook bij de Gajo’s. Een Gajo die een stuk heeft geschreven over de gewoonten van zijn landslieden met betrekking tot het vertellen van verhalen (bërkëköbörön) zegt daarvan : Men mag dit niet doen op het heetst van de dag (pörak lo, van ± 8—4 uur) ; ’s nachts slechts is het gebruik der mensen. Soms gebeurt het ook wel overdag, maar dan mag men er niet bij zitten, het gebeurt dan alleen onder het lopen. Men zegt, dat als men het midden op den dag doet, het geen'zegen brengt, misschien is dat waar, misschien ook niet. De betekenis van geen zegen brengen is, zoals het gaat met iemand die een verboden spijs eet, hij krijgt bijvoorbeeld de schubziekte of het gaat hem materieel niet voorspoedig, of hij krijgt een of andere soort van melaatsheid. Dat is de reden waarom de Gajo’s overdag geen verhalen durven vertellen. Van de Bataks wordt ons een dergelijk verbod nergens uitdrukkelik D Tijdschr. Aardr. Gen. 2e Serie XII p. 84. 2 ) BL II p. 17. 3 ) P. Schulze, Drawida-Marchen der Kuwi-Kond, München 1922. 4 ) Van Hasselt, BKI 61 p. 477. B ) Hazeu, Hommage au congrès ... de Hanoi p. 18.