98

406

in het verhaal weer een vertelling ingeschoven is, waarin het Dwerghert een rol speelt (Over dit invoegsel in de derde macht zie no. 53). Een zeer verbleekte variant vinden we nog in het Javaans, TBG 37 p. 138. 53. De Neushoornvogel en het Itokvisje. Een Itokvisje weerhoudt een Neushoornvogel, hem op te eten, door een loflied op de vogel te zingen. Ondertussen wast het water, en het visje ontkomt. De vogel vliegt tegen een tak en sterft. — Dairi se tekst in BL III p. 215—219. Inh. van Niemann in BKI 3, I p. 298 ev., van Pleyte in BV p. 267 evv., Bezemer, Volksdichtung p. 190 ev. Verwant is de Toradja’se vertelling van de Reiger en de Kikvors, TBG 40 p. 359, en het verhaaltje in de Maleise Kalila dan Damina, ingevoegd in het boven bij no. 52 genoemde (TBG 38 p. 214). Het Dwerghert beweegt daar door zijn vleierij achtereenvolgens een Neushoornvogel, een Slang, een Aap en een Oude Man, hem los te laten. Ditzelfde verhaaltje komt ook in het Bataks voor (no. 181 Ju) ; het blijkt dat in het Maleis het Dwerghert, omdat het nu eenmaal het slimme dier bij uitstek is, de plaats heeft ingenomen van het Visje. Verder af staat De Vries no. 26. 54. De Tjaktjakën en de Wevervogel verwisselen van nest. Maar als er een buffel aankomt wordt de Wevervogel bang in het nest op de grond, en bij een windvlaag kan de Tjaktjakën het in het hangende nest niet uithouden. — Karo ; Neumann, Ërbage-bage toeri-toerin I no. 21 (3e druk no. 27). 54. De Eekhoorn en de Vis waren vrienden. De Vis verschaft de Eekhoorn een ei als geneesmiddel, de Eekhoorn verkrijgt voor de Vis een krokodillelever. — Karo’se tekst in Neumann, Ërbage-bage toeri-toerin I no. 19 en 20 (3e druk no. 25 en 26) en daaruit over genomen in BKI 66 p. 261 evv., alwaar een vertaling van Van Ophuijsen op p. 352 evv. a. Een Mandailingse versie in de vorm van twee raadselverhaaltjes wordt daar gegeven op p. 360, vert. p. 351. In gewone verhaalvorm treffen we deze vertelling aan in b. Cod. 5867 no. 5 ; op rijm gebracht in c. Cod. 5886 no. 14. Zie verder het gehele artikel van Van Ophuijsen, en De Vries no. 56. 56. De Wilde Eend en de Kreeft. Een Wilde Eend belooft vissen van de aanslagen der mensen te redden door ze naar een andere vijver te dragen, maar eet ze onderweg op. Een kreeft merkt het bedrog, laat zich ook overdragen en doodt de Eend met zijn scharen. — Toba’se tekst in Torsa-torsa no. 22 ; vert, in J. Warneck, Unsere batakschen Gehilfen p. 123 evv. a. Een variant, waarin een Snoek de plaats van de Wilde Eend inneemt, heeft Warneck meegedeeld in Studiën p. 135 ev. Indonesië: Mal. Kalila dan Damina p. 67 ; Juynboll Catal. p. 228 ; Skeat, Fables p. 18 ev. Atjeh, Van Langen, Handleiding, tekst en vertaling op p. 103 evv. en 84 ew. Middel-Jav. Tantri, BKI 7, II, p. 295. Bali, Juynboll Cat. p. 136 (Tantri-bewerking). Soemba, Onvlee p. VI. Voor-Indië: