65

373

eieren (vgl. Dixon p. 169) of uit vormloze klompen door Mula Djadi op de aarde gegooid. De elders in Indonesië zo veelvuldige oorsprong der mensen uit bamboe (Dixon p. 168), die naar Stutterheim aantoonde (diss. p. 89) ook in voor- Indië parallellen heeft, vinden we slechts in o. Het is echter zeker geen toeval, dat in de uitdrukking : „Ik ben uit een bamboe gebarsten, uit de hemel gevallen”, twee van de in de Indonesiese verhalenschat meest gewone oorsprongen van de mensheid naast elkaar genoemd worden. De uitdrukking (die b.v. voorkomt in no. 92, 113, 119 f, 135) betekent tans niet meer dan : ik ben een arme drommel, zonder huis en famielie, maar de bedoeling is oorspronkelik wel geweest, deze ongelukkige toestand te vergelijken met die van de eerste mensen op aarde. In verschillende Batakse verhalen wordt verteld van mensen die van dieren afstammen (no. 87 a en b ; 88 ; 103 d) ; bij de hier behandelde vinden we dit slechts in r. De dieren hebben soms hemelse oorsprong (a, m, r), in h wordt gezegd dat ze door Batara Guru geschapen zijn, in e en j ontstaan ze door een toverring. De planten zijn uit hemelse zaden opgekomen (a, h, j) of op andere wijze uit de hemel gekomen (d ; in e en r uit eieren), door Batara Guru geschapen (o) of door een toverring ontstaan (f). Merkwaardig is nog de oorsprong van het vuur, die in twee nauw verwante verhalen (e en f) voorkomt: dit is op aarde gekomen doordat een untung-untung (s.v. horzel, zie Joustra in r noot op p. 118), die ogen onder zijn oksels had, steelsgewijze uit de hemel een vuurslag heeft mee genomen. Duideliker wordt hetzelfde verteld bij de To Seko op Midden- Selebes (BKI 76 p. 426, vgl. ook MNZ 38 p. 341). Mohammedaanse invloed is vooral in o merkbaar. In n is het Nabi Mohammad die met hulp van Debata de mens schept. In d heet de godenzoon, die Naga Padoha bedwingt en de stamvader der mensheid wordt, Tintin Dua Radja Suleman. Aan deze invloed schrijven wij ook de bij de Bataks aange troffen voorstelling van zeven hemelen toe, waarvan we in j een spoor vinden. 2. Si Deang Parudjar. A. Debata Hasi-hasi wenst evenals de andere góden tot de mensen neer te dalen. Dit wordt hem door Batara Guru en Soripada verboden, omdat zijn nakomelingen te arm zijn om hem bij zijn neerdaling een offer te brengen. Als vergoeding verkrijgt hij, dat zijn naam steeds genoemd zal worden in de gebeden en toverformulieren. B. Si Deang Parudjar, de dochter van Debata Hasi-hasi, wijst alle huweliksaanzoeken af. Op aandringen van haar vader, die een sohoonzoon wenst om offers voor hem te vragen, trouwt ze ten slotte met Si Deang Mangele Tabun, de zoon van Mangalabulan. C. Een vogel verwijt Si Deang Parudjar terwijl ze aan het baden is, dat haar man nog niet in een medium is neergedaald. Alle mensen die tot zijn gebied behoren voelen zich verdrietig omdat hij zo lang wegblijft. Ze vraagt nu haar vader naar de offers en muziekwijzen, die zijn schoonzoon voor hem moet vragen en onderwijst deze aan haar man, wien ze tevens de pangaraksaon (omschrijvende benamingen der dingen) leert en meedeelt, dat hij niet mag eten van si pabuntat (lett. dikkert, d.i. het varken) en van hem die tanden