301

zijn. Dit lijkt mij wel v/aarschijnlijk. Van der Tuuk zal in de eerste tijd van zijn verblijf te Barus verhalen hebben la ten opschrijven op het materiaal waaraan zijn zegslieden ge wend waren: bamboe en boombast. Pas later heeft hij hen er toe kunnen brengen om op papier te schrijven, maar zij klagen er in hun geschriften wel eens over dat dit hun moeilijk valt. AANHANGSEL 2 (bij blz.192). Van der Tuuks reisverslag In mijn proefschrift (OVB) heb ik aangenomen, dat het eer ste van de drie losse vellen die Or.3386m(2) vormen het be gin van Van der Tuuks reis naar Bakkara beschrijft. Er is echter een moeilijkheid met de datum. Dit vel begint: "Dingsdag den (cijfer onleesbaar) January om 6 uur verlieten wij Baroes." In 1853 waren 4, 11, 18 en 25 januari dinsdagen. Te oordelen naar het kleine restje van het cijfer is het geen 25 geweest. De reis zou dus op zijn laatst 18 januari 1853 begonnen zijn. Maar in Van der Tuuks brief van 23 juli 1853 staat: Ik volbracht mijn terugtocht in drie dagreizen, na van het einde van februari tot het begin van april rond gezworven te hebben (De pen in gal gedoopt, blz.51). Waarschijnlijk heeft Van der Tuuk zich in het kladstuk in de maand vergist en bedoelde hij te schrijven: "Dingsdag den 22sten February om 6 uur verlieten wij Baroes." Een an dere mogelijkheid is dat Van der Tuuk in januari voorlopig het begin van de route heeft verkend, die hij in eind fe bruari verder gevolgd is. In "De pen in gal gedoopt" blz.56-60 is een uittreksel uit vel 2 en 3 gegeven. Vel 3 is vóór vel 2 geplaatst en eindigt op blz.58 regel 3 in het gesprek met de menseneter. Het daarna afgedrukte gesprek over de Engelsen is het begin van vel 2. Een zo letterlijk mogelijk getypt afschrift van de drie vel len is opgenomen in Gr.12.605o(5). Daarbij is gevoegd een afschrift van vdT's verslag over zijn verblijf in Londen in 1848 naar een copie in het archief van het Nederlands Bijbel genootschap.