138

446

Mangon-angon de held komt bevrijden en met hem trouwt. BL II p. 142—203 ; Angkola. Inh. Niemann, BKI 3, I p. 283 evv. Andere redacties : a. Cod. 3422 p. 1—34 ; Mand. b. Cod. 3404 p. 89—124 ; Toba (niet gelezen), c. Cod. 3413 p. 1—44 = 3420 p. 1 20 , Toba. d. Cod. 3415 p. 261—340 ; Toba (niet gelezen), e. Cod. 3417 p. 131—141 ; Toba. f. Cod. 5878 no. 2 (Hier heet de held Si Moget Lelo Porkas Mandjoduni). Andere boze-oom verhalen zijn nog g. Arsenius Loembantobing, Doea toeri-toerian (Uitg. Volksl. no. 206) p. 3—35. h. Uitg. Bat. Inst. no. 16 p. 3—15, laatste gedeelte. — Volgens een aantekening van vdT is een der door ons niet gelezen bewerkingen (b of d) uit Silindung afkomstig, en wijkt zeer af van de gepubliceerde tekst. De identiteit van dit verhaal met het begin van no. 117 blijkt ook uit sommige eigennamen ; de vader van de held bijv. heet in de meeste redacties van beide verhalen Datu Tala di Baume of een andere vorm van deze naam (zie no. 9). — De waternymf, die een mens wil vasthouden, ook in no. 8, 80 en 162 e. Voor een dergelijke voorstelling in Europa zie men Grimm no. 181. De boze oom ontmoetten we reeds in no. 71. Daar was het evenals in no. 117, de amanguda, vaders jongere broer. Zijn vijandschap tegen de held is begrijpelik als we bedenken, dat hij van zijn broer zou erven, indien deze geen kinderen had ; de enige zoon berooft hem dus door zijn bestaan van de gehele erfenis. Daarom is het te meer opmerkenswaard, dat in de verschillende redacties van no. 118 de boze oom steeds de broer van de moeder van de held (zijn tulang) is. De tulang is volgens Bataks verwant- schapsrecht de aangewezen schoonvader voor een jongeman ; wellicht moeten we hier dus een inwerking zien van verhalen, die de antagonie van schoonvader en schoonzoon behandelen (188, 189). Behalve het bij no. 71 geciteerde Atjehse verhaal geeft ook Tontb. T. no. 23 een voorbeeld van de figuur van de boze oom. 119. Si Adji Marimbulu Bosi wordt door zijn stiefbroeders mishandeld. Hij ontkomt aan hun aanslagen, en trekt eerst door de onderwereld, waar hij twee maal opnieuw ter wereld gebracht wordt door de zusters van zijn moeder. Daarna komt hij op aarde terug en verblijft in vermomming in het dorp van zijn nichtje, dat bestemd is zijn vrouw te worden. Nadat hij haar trouw vele malen op de proef heeft gesteld, ontdekt zij ten slotte wie hij is en stemt toe met hem te trouwen, hoewel hij zijn afzichtelike vermomming nog steeds niet heeft afgelegd. Nu voltooit hij de reeks van zijn heldendaden en na een laatste zware proef verschijnt hij haar in zijn ware gedaante en keert met haar naar zijn vaderland terug. Vervolgens wordt nog verteld hoe hij een tweede vrouw uit de hemel haalt. Een bepaalde uitwerking van dit thema kan men uit het boven (blz. 40 evv.) gegeven excerpt, ontleend aan Cod. 3413 p. 189—277 = 3415 p. 1—140 (Toba) leren kennen. Andere redacties bevatten hier en daar afwijkende episodes.