309

I. INLEIDING.

In 1910 verscheen in de Indische Gids een artikel van Dr. N. Adriani getiteld : Trekken van overeenkomst tusschen de Germaansche en de Toradja’sche en Minahassische volksverhalen. De schrijver vestigt daarin de aandacht op een aantal punten waarin de verhalen, die hij op Selebes had leren kennen, overeenstemmen met de sprookjes van Grimm. Voor een deel betreft het hier overeenkomstige voor stellingen, welke in beide groepen van vertellingen tot uiting komen, zoals het geloof aan de mogelikheid, een dode op te wekken uit zijn beenderen, de voorstelling van de dauwdruppels als dragers van levenskracht. Maar daarnaast wijst Dr. Adriani op enkele geheel overeenstemmende verhalen, die zowel in Duitsland als op Selebes verteld worden, b.v. Grimm’s sprookje van de Bremer stadsmuzikanten, Frau Holle en het verhaal van de man die beweert in de onderwereld geweest te zijn (Das Bürle). Deze overeenkomsten zijn zo treffend, dat aan samenhang op een of andere wijze niet te twijfelen viel. Van welke aard deze samenhang is en hoe ze verklaard moet worden, daarover spreekt Dr. Adriani zich niet uit. De Europese folkloristen waren destijds met betrekking tot een soortgelijk vraagstuk in twee kampen verdeeld : de overeenkomst van vele Voor-Indiese met Europese volksverhalen werd door sommigen verklaard door verbreiding van de sprookjes van de ene plaats naar de andere, terwijl anderen geloofden aan de mogelikheid, dat een zelfde verhaal op verschillende plaatsen onder overeenkomstige omstandigheden meermalen kan ontstaan. Deze theorie van de polygenese is tans, vooral door het werk van de Finse school, grondig weerlegd. Op grond van een zo volledig mogelike verzameling van varianten uit een zeer groot gebied heeft men de verbreiding van een aantal sprookjes van Indië naar Europa of in andere richting kunnen volgen. Vast staat, dat Europa en Azië een aaneensluitend gebied vormen, waarbinnen zich de sprookjes in alle mogelike richtingen hebben uitgebreid x ). Het blijkt nu hoe langer hoe meer, dat ook Indonesië tot dat gebied gerekend moet worden, en op grond van hetgeen wij weten van de grote kulturele invloed van Voor-Indië op de Archipel kunnen we dit in het algemeen ook zo formuleren : dat een belangrijk deel van x ) J. de Vries, De Wetenschap der sprookjes, in Vragen des Tijds 1924 p. 319 evv., de laatst aangehaalde zin op p. 329.