62

370

Timur : n. Hagen, TBG 31 p. 347 ev. : D. Dam : o. BL III p. 1-43, vertaling van vdT. in BL IV p. 48 evv., verkort door Niemann, BKI 3, I p. 288 evv., Pleyte, BV p. 56 ew„ Schmidt § 215—218, Dixon p. 161 : B(C)D. Karo: p. De Haan, VBG 38, 2 p. 14 evv. — BV p 66 evv. : BCD. q. Westenberg, BKI 41 p. 213 evv. = BV p. 82 evv., Schmidt § 208, 209, Dixon p. 162, Bezemer, Volksdichtung p. 192 evv Hambruch, Malaiische Marchen no. 17 : ABCD. r. Joustra, VBG 56, 1 p 85 evv • ABCD. s. Een venhaal door Neumann opgetekend wordt door Joustra vermeld ; een zeer klein fragment ervan vindt men vertaald in het weekblad „Sumatra”, 2e jaarg. no. 11. — t. In een Toba-Batakse tonggo-tonggo, Cod. 3421 p. 216—222 vindt men als oorsprong van de offerrijst in het kort de wereldschepping verhaald : BCD. Het stuk is een afschrift van een pustaha toebehorend aan Ompu ni Manungkol Langit, hoofd van Aek na Uli, die het eerst niet wilde uitlenen dan tegen betaling van „één Europeesche hond van de grootte van een kalf, een dozijn kelderflesschen jenever, 10 sp. matten en 3 padang roesak’s (zijnde een soort van omslagdoek van Atjineesch maaksel).” De meeste destijds bekende Batakse scheppingsmythen zijn in 1910 uitvoerig behandeld en volgens een maan- en zonne-mythologies schema geanalyseerd door P. W. Schmidt in het tweede hoofdstuk van zijn Grundhnien einer Vergleichung der Religionen und Mythologien der austronesischen Völker. Over de Karose verhalen kan men het bij r geciteerde artikel van Joustra raadplegen. Een duidelik overzicht van de Indonesiese oorsprongsmythen in het algemeen geeft R. B. Dixon in zijn Oceanic Mythology (Boston 1916) p. 155 ew. R , . _ In hoofdtrekken stemmen de weinige nog met gepubliceerde Batakse scheppingsmythen met de reeds bekende overeen. Alle behoren tot het in Indonesië zeer verbreide type, dat ook in Centraal- en West-Polynesie voorkomt (Dixon p. 163), waarbij wordt uitgegaan van het bestaan van een Bovenwereld en daaronder een Oerzee, waarin de aarde gemaakt wordt. De Karose versies, waar in de plaats van de Oerzee de Onderwereld treedt, en de aarde tussen deze en de Bovenwereld wordt opgehangen, zijn als een wijziging van dit type te beschouwen. Van dit gewone type wijkt het begin van m af. Daarin wordt gezegd, er in den beginne slechts één God was, Ompunta Tuan Bumi na bolon die een el hoog was, die drie vadem in omvang was, die leunde tegen de boom Singkam mabarbar mula ni sironsiton dari angin Deze bo °^ ^ voor - gesteld als een wereldboom, die in de hemel staat. Hij wordt door larven gegeten en uit de afval ontstaan de dieren. Het bestaan van de aarde en zelfs van dorpen wordt hierbij verondersteld, terwijl toch verderop in het verhaal pas van de schepping der aarde door Si Deang Parudjar gesproken wordt. Hoewel het door deze tegenstrijdigheid waarschijnlik lijkt, dat he ontstaan van de levende wezens uit een boom, ook elders in de oorsprongs mythen zo gewoon (Dixon p. 168), hier van het eind der schepping naar het begin verplaatst is, wijst het feit van deze verplaatsing naar het ons voorkomt op een reminiscentie aan het type van oorsprongsmythe zoals dat van Nias bekend is, waarin een boom een centrale plaats inneemt. (Dixon p. 166).