89

397

verkregen hebben. Een Bosspook (antuara) komt van het vlees eten. Hij bewondert de mooie tanden van de Klapperrat (ampodi). Deze raadt hem aan, zijn tanden door het Dwerghert te laten beitelen. Het Dwerghert beveelt hem, rotan en idjuk te verzamelen ; hij wordt daarmee omwikkeld en verbrand. Toba (vervolg van 23 C) ; Oph. (2). De varianten bij Oph. geven een betere lezing van het verhaal : de metgezellen van het Dwerghert houden eerst de wacht maar vermogen niets tegen het bosspook of de orang oetan die dezelfde rol vervult. In plaats van het strikken zetten hebben we hier gezamenlik vis vangen. Het voorwendsel om het monster te binden is resp. klein maken en tandcaries genezen. Hetzelfde verhaal van mensen verteld in no. 184. Varianten zijn opgegeven bij De Vries no. 6 (no. 1 = 3 ; no. 4 wijkt af, zie beneden). Hieraan toe te voegen : jav. Juynboll, Suppl. Cat. II p. 105. Soemba, Onvlee p. 15—21. Filipp. Fansler no. 4 (b). Als verkorte vormen hiervan moeten beschouwd worden : 1. Mal. TBG 37 p. 56. 2. ibid. p. 372. 3. jav. TBG 37 p. 139 no. 13. 4. ibid. no. 14. 5. Sund. TBG 42 p. 374. 6. Sangir BKI 42 p. 359. 7. ibid. p. 386. 8. Soemba, Onvlee p. 13 (de gebondene is hier reus, slang, krokodil of neushoorn), en wellicht ook ons no. 21 J ; Skeat, Fables p. 6 (haai gebonden om magie te leren). Vgl. ook Madagascar, Dandouau p. 50 (krokodil verbrand om mooi te worden). — Hiervan is te onderscheiden een verhaaltje, dat in zijn volledige vorm aldus luidt : Een man wast apedarmen. Een aap vraagt : „Wat zijn dat voor darmen ? . De man noemt eerst allerlei andere dieren, maar zegt eindelik : „Apedarmen”. De Aap wil hem dooden ; de man lacht ; de Aap ziet zijn mooie tanden, en laat zich binden om ook zulke mooie tanden te krijgen, waarbij hij verbrand wordt. Het eerste gedeelte ontbreekt soms ; in de plaats van de man treedt soms het Dwerghert. Bataks : a. Toba, Uitg. Bat. Inst. no. 16 p. 15 evv. b. Cod. 5867 no. 11 (homang in plaats van aap), c. Cod. 5881 no. 5. d. Karo, MNZ 47 p. 142 = Bezemer, Volksdichtung p. 208 ev. e. Cod. 5886 no. 18 (afwijkend ; hier is het Dwerghert zelf het slachtoffer). Dit komt ook op Selebes voor, Tor. TBG 45 p. 420 = Bar. Tor. Ill p. 385 no. 41 ; Bar. Tor. p. 378 no. 15 (enigszins anders). Vgl. ook Kei-eil. VBG 65, 1 p. 63. Wellicht is te vergelijken Aarne, Register no. 8. Zie ook De Vries aant. bij no. 49. 31. Het Dwerghert en de Vogels. A. Een man wil in een boom klimmen om jonge vogels te vangen ; het Dwerghert springt voor zijn voeten heen en weer ; hij slaat er naar met zijn kapmes, doch treft zichzelf in de knie ; voor hij hersteld is zijn de vogels uitgevlogen. B. Het Dwerghert is in een strik gevangen ; de vogels gaan op de veer zitten ; de man slaat met zijn kapmes naar de vogels en hakt bij ongeluk het touw door. Het Dwerghert ontkomt. Beide episodes in OBT p. 166 ev. en 35 evv. (inhoudsopgave De Vries, Volksverhalen II no. 135) ; enigszins anders in Cod. 5893 no. 1