10

313

gebracht geeft ons een tamelik volledig beeld van de Toba-Batakse literatuur, in mindere mate ook van de Angkola’se en Mandailingse, en enige specimina uit het Dairi’se gebied, in een tijd toen van Europese invloed op vorm en inhoud dier literatuur nog geen sprake was. Het aandeel van Van der Tuuk zelf heeft zich, zoals wij boven zagen en ook uit de teksten blijkt, hoofdzakelik bepaald tot her aanbrengen van een regelmatige spelling en het verbeteren van schrijffouten. De schrijvers hebben de stukken eenvoudig opgetekend zoals zij ze in het geheugen hadden. Zo komt het dat de verhalen een volkomen betrouwbaar beeld geven van de Batakse stijl, die tans door het westerse onderwijs hoe langer hoe meer verloren gaat. Die westerse invloed is reeds duidelik merkbaar in de verhalen uit de collectie van Prof. van Ophuysen. Deze was van 1881—1890 eerst onderwijzer, later directeur van de kweekschool voor Inlandsche onderwijzers te Padang Sidimpuan. Reeds voor die tijd had hij zich met het verzamelen van Batakse verhalen, versjes, spreekwoorden enz. bezig gehouden, maar in 1885 verbrandden al zijn aantekeningen. De collectie die tans in de Leidse bibliotheek aanwezig is bestaat uit verhalen, die hij door zijn leerlingen, en later, toen hij Inspecteur van het Inlandsch onderwijs geworden was, door zijn oudleerlingen heeft laten optekenen. Wie een onderzoek naar de Batakse verhaalstijl zal willen instellen zal vooral van de teksten van Van der Tuuk moeten uitgaan ; naar de inhoud geeft de verzameling van Van Ophuijsen echter een rijke aanvulling van dat oudere materiaal. Een afzonderlike behandeling van de literatuur der verschillende Batakse dialekten heeft zeker recht van bestaan. Niet alleen in de taal, maar ook in de stijl, in de stereotype bestanddelen der verhalen, in de voorkeur voor een bepaald genre bestaan geprononceerde verschillen. Waar het ons echter te doen is om een overzicht van de stof die in de verhalen verwerkt is zou het slechts tot nodeloze herhaling leiden, de gebieden te scheiden, daar telkens weer blijkt, dat het vaak puur toeval is of een bepaald verhaal in het Mandailingse, Tobase of Karose gebied is opgetekend. Ook in die over het hele Batakse gebied verbreide verhalen ontbreekt echter, zoals vanzelf spreekt, de locale kleur niet. Het op schrift stellen der verhalen is bijna steeds door of op initiatief van westerse onderzoekers geschied. Voor die tijd gebruikten de Bataks hun schrift zo goed als uitsluitend voor tover- en wichel- boeken en brieven. In nagenoeg iedere ethnografiese verzameling treft men specimina van deze Batakse schrijfkunst aan : de op lange stroken boomschors geschreven pustaha’s of wichelboeken, en de brieven, minneklachten of wicheltabellen op bamboes en buffelribben gegrift. Het is te begrijpen dat deze curieuse geschriften voordat hun