93

401

rijstblok, de Aap gaat er op zitten, de Schildpad roept, de Aap denkt dat zijn buik roept en steekt zich dood. B3. Hij steekt de Aap dood onder voorwendsel zijn buikpijn te genezen. Ek. Hij laat de Aap in een voetangel lopen. C. In een variant waar de Leguaan de plaats van de Schildpad inneemt wast deze de ingewanden van de Aap uit, en wordt daarbij door andere apen betrapt. D. Die willen hem doden ; hij zegt dat hij slechts gedood kan worden door hem in het water te gooien en ontsnapt. a. Cod. 3416 p. 129—136; Angkola : AB3 CD (aap en leguaan), b. Cod. 3417 p. 6 ; Angkola, Batang Toru dialekt : ABi. c. Cod. 3411 p. 206—207 ; Mandailing : AB2. d. Cod. 5866 no. 9 : AB2 (hier Dwerghert in plaats van Schildpad ; dit is een niet zeer gelukkige wijziging, daar het Dwerghert anders steeds goed kan klimmen in de verhalen), e. Cod. 5881 no. 5 : ABi (ook hier Aap en Dwerghert) C (tevens het begin van no. 30 c). Verwant zijn de vertellingen van Dwerghert en Aap, waarin deze samen een maisveld aanleggen en de Aap alles alleen opeet : f. Cod. 5871 no. 4 : AB3 (Aap door het scherpe kapmes van Dwerghert gewond, het Dwerghert behandelt hem met Spaanse peper, zodat hij sterft), g. Cod. 5886 no. 12 : AB4 (daarna willen de Apen het Dwerghert doden door hem over een zwakke brug te laten gaan, vgl. 99 G, maar hij laat hen zelf er over gaan ; dan volgt nog 20 O)’. A ook in Cod. 5867 no. 13 ; de wraak is daar 20 0, waarbij de Schildpad door het Dwerghert geholpen wordt. B2 ook in Cod. 5886 no. 5 van Dwerghert en Tijger. A. Varianten uit Indonesië zijn genoemd bij De Vries no. 51 ; toe te voegen : Sund. TBG 42 p. 366. Togian TBG 42 p. 562. Sangir BKI 5, VIII p. 413 ev. Filipp. Fansler no. 55 AB, en Bloomfield in het bij no. 28 geciteerde werk no. 1. Verder bekend in Madagascar: Ferrand, Contes pop. malgaches p. 20 (egel en wilde kat) ; vgl. Dandouau p. 69n. (rat gooit slechts onrijpe vruchten voor ever). Japan, zie De Vries 1. c. en Dixon p. 335 n. 27. M e 1 a n e s i ë, Dixon n. 28. Sommige dezer varianten (De Vries no. 8, 9, 14 ; Fansler (a) (d) (e) (g) ; Ferrand) komen in bouw geheel overeen met a ; alleen geeft daar de Schildpad aan de Apen delen van hun gedode verwanten te eten, welke episode in het Bataks vervangen is door het wassen der ingewanden. B2 ook Sund. Ach. II, 160 ; Juynboll, Suppl. Cat. p. 19. Rotti, Jonker, Rott. T. no. 3 en 5 ; Filipp. Fansler no. 55 K en p. 384. B.i in de var. 9, 10, 13, 14 bij De Vries ; Fansler no. 55 C. C is ontleend aan het bij no. 30 behandelde verhaaltje. D is behandeld door De Vries, no. 64 ; ook Mongondau, Bezemer Volksd. p. 312 ev. ; Filipp. Fansler no. 55 E ; Nieuw-Zeeland, Dixon p. 86. Het is van Voor- I n d i e s e oorsprong ; zie behalve Jataka no. 543 ook Parker no. 36 en '150 met de aant. daarbij. 40. De ondankbare Tijger. Een Tijger, die door een man uit een valkooi bevrijd is, wil zijn redder opeten. De Aap wordt om een uitspraak gevraagd ; hij beveelt de Tijger precies zo te gaan zitten