94

402

als in het begin. De kooi wordt weer gesloten, de man waarschuwt de eigenaar en krijgt een beloning. — Dit verhaal vormt het tweede gedeelte van het stuk Manuk-manuk Saip Ladang in BL III p. 163—172 ; Dairi. a. Warneck Studiën p. 136 ev. b. Torsa-torsa no. 38. Van het thema „Ondank” komen in de Archipel drie variaties voor. In de eerste is het ondankbare dier een krokodil, in de tweede een slang, in de derde een tijger. Een specimen van de eerste groep hebben we in het Bataks niet aangetroffen ; a en b behoren tot de tweede, het Dairi’se verhaal tot de derde. De Vries noemt bij no. 5 van zijn Volksverhalen 10 Indonesië se varianten, waarvan no. 6 en 10 tot de tweede groep behoren, de andere tot de eerste. Toe te voegen : le groep (krokodil) : Mal. JSBRAS 45 p. 62 ev. ; Overbeck p. 244 ev. ; Mal. Cat. Batav. p. 91. Jav. Tjantri XXIII, zie Not. Batav. Gen. XXXI p. 80 evv.; Juynboll Suppl. Cat. II p. 105. Soemba, Onvlee p. 3—5. Rotti, Jonker, Rott. T. no. 19. Tot de 3de groep behoort het Mal. verhaal bij Skeat, Fables p. 20 ev. en JSBRAS p. 61. Alle drie de vormen zijn ook reeds uit Voor-Indië bekend : Krokodil, Dubois, Pantcha-Tantra p. 63; Parker no. 63. Slang, Swynnerton p. 134; vgl. Cosquin, Études folkloriques p. 620 evv., Bolte-Polivka II p. 420. Tijger zie De Vries 1. c. ; Parker 1. c. ; E. B. Swinton, An Indian Tale or two (Tamil) ; P. Schulze, Drawidamarchen no. 5. Deze vorm ook in Achter-Indië, zie JSBRAS 76 p. 122 ev. (Mon) ; TBG 43 p. 287 (Kambodja). 41. Het Hert en de Tijger. De Tijger beweert gedroomd te hebben, dat hij het Hert opat. Een vorst velt vonnis, dat de droom in vervulling moet gaan. De Aap doet of hij gedroomd heeft, dat hij het dorp in brand stak. De vorst herroept zijn vonnis. — Cod. 3411 p. 204—206 ; Mandailing. a. Cod. 3412 p. 186—189 ; Toba ; inh. De Vries, Volksverh. II no. 169. b. OBT no. 17 ; de pointe van het verhaal is hier verloren gegaan doordat de Tijger zich niet op een droom beroept, maar op de oude gewoonte der Tijgers, herten te eten. c. Cod. 5882 no. 9 : de Tijger had het Hert eerst geholpen om mais te krijgen ; dit eerste gedeelte alleen in d. Cod. 5867 no. 6. Anders is de afloop in e. Torsa- torsa no. 26 : Tijger wil Hert opeten onder voorwendsel droom, uitspraak van Sutan So Halemleman gevraagd, deze door Tijger omgekocht. Hert gedood ; het vlees wordt in een bamboekoker gekookt, die springt uit elkaar, doodt vorst en verbrandt dorp. Vgl. no. 42. Var. uit Indonesië: Mal. (Perak) JSBRAS 46 p. 87 (Dwerghert vervult rol Aap, zegt dorp in brand te zullen steken). Sund. Juynboll, Suppl. Cat p. 37 ev. Sel. Minah. Tontb. T. no. 10 ; Tombulu, BKI 6, I, p. 316 = Bezemer, Volksd. p. 295 = Dixon p. 199 (in deze en de beide vorige varianten zegt de Aap gedroomd te hebben, dat hij dochter van vorst trouwt). 42. De twist over het geluid van vallende doerians. De Steenbok zegt : de doerians vallen toem ! ras !, de Antilope : ras ! toem ! Een vorst geeft ten onrechte de Steenbok gelijk en beveelt, de Antilope te