69

377

j. Not. Bat. Gen. XX p. 102 uit Asahan. k. Westenberg, BK1 41 p. 244 evv. = BV p. 236 evv. (Karo). 1. Von Brenner p. 226 ev. (Karo). m. Not. Bat. Gen. XXXVI, Bijl. 4 p. XXXI (Karo), zeer verkort. n. Joustra VBG 56, I, p. 28—54 (Karo). o. Als inleiding dient soms het verhaal van Guru Pakpak Përtandang, MNZ 47 p. 149 evv. (Karo). Twee andere verhaaltjes over de oorsprong van de toverstaf vindt men bij Von Brenner p. 226 ev. In e, f, en g gaat aan ons verhaal vooraf no. 103 ACD. Het uit een beeld ontstane meisje wordt de moeder van Si Adji Donda Hatahutan en zijn zuster. Hieraan zijn ook de namen Si Adji Panggana en Si Adji Portaba in b ontleend. Zie ook no. 6. Literatuur over de toverstaf vindt men genoemd in Catalogus Ethnogr. Museum Leiden VIII p. 137 noot 3. Het onderzoek naar de oorsprong van de toverstaf is o.i. in principe juist aangepakt door Mr. J. G. Huijser, Nederl. Ind. Oud en Nieuw 12e jaarg. afl. 2 ; hoewel de resultaten nog zeer onzeker zijn kan men tans toch wel zeggen, dat het verhaal van Si Adji Donda Hatahutan over deze oorsprong geen licht verspreidt, daar het ter verklaring van de beeldjes van een reeds bestaande toverstaf, wier oorspronkelike betekenis vergeten was, is gemaakt. Evenals men in sommige rotsblokken mensen heeft gezien, die wegens bloedschande versteend zijn (zie no. 218), zag men in de beeldjes op de toverstaf de tot hout geworden tweelingen. Dat tweelingen van verschillend geslacht een malum omen zijn is een zeer verbreide voor stelling ; zie b.v. BKI 80 p. 597 (Dajaks ; ze worden geacht reeds in de moederschoot bloedschande te hebben bedreven) ; op Bali, vdT, Kawi-Balin. Ned. Wdb. IV p. 1037 (vgl. Wilken, Verspr. Geschr. I, 459, II, 334) ; in zuidelik Voor-Indië, Edgar Thurston, Omens and Superstitions of Southern India p. 54 : de tweelingen moeten met elkaar trouwen en in de wildernis blijven. 6. Si Bursok na pitu. Cod. 3420 p. 85—144 ; Toba. Inhouds opgave blz. 25 evv. Het vorige verhaal vermeldde de oorsprong van de toverstaf ; hier komt slechts voor, hoe de mensen zijn vervaardiging hebben geleerd. Dit gedeelte van het verhaal (AB) loopt parallel met no. 97. De namen die de broeders krijgen zijn ontleend aan no. 103, dat we ook in het vorige verhaal reeds met het ontstaan van de toverstaf in verband gebracht zagen. C. Het levendmaken van een dode gebeurt in de Batakse verhalen gewoonlik door de taoar of miak pangubung. Dat daarvoor de beenderen noodzakelik zijn is een trek die ook elders voorkomt, zie Bar. Tor. III p. 393, Tontb. T. p. 100. In no. 82 (boven blz. 34) wordt echter een meisje opgewekt uit een druppel van haar bloed. In no. 116 g herleeft een dode doordat hij zevenmaal met de hand bestreken wordt van de kruin tot aan de voetzolen. In 184 d zingt Datu Pangubung een lied om de ziel (tondi) van een gestorvene terug te roepen. In 155 d wordt de held door vogels weer levend gemaakt; o.a. geeft de neushoornvogel, die een hard geluid heeft, hem de stem weer. D. Het in het water werpen van het lijk wordt door de schrijver een gewoonte van dat dorp genoemd ; het was voor hem blijkbaar iets ongewoons ; de ouders van de zeven broers worden na hun dood gewoon begraven. Wel werd soms het lijk van een in de kraam gestorven vrouw in de rievier gegooid (Winkler, Die Toba-Batak auf Sumatra p. 68), maar als normale manier van lijkbezorging komt het voor zover wij weten in de Bataklanden niet voor. In no. 134 wordt verteld, dat een arme wees, die niemand had om hem bij de begrafenis te helpen, de lijken van zijn ouders maar in de rievier gooide.