137

445

aan de geboorte van de held vooraf een gedeelte, dat de vijandschap tussen zijn vader en diens jongere broeder verklaart. Toen deze beiden de erfenis van hun vader verdeelden, bleef een buffelstier, die de overledene als offer aan zijn ziel gewijd had, en die daarom overal vrij mocht rondlopen, over. Mamora Mahadji, zo heet hier de oom van Si Adji Urang Mandopa, koos voor zich de kop, terwijl de achterste helft het deel van zijn broer zou zijn. Toen nu de buffel schade aanrichtte, door in de akkers der mensen te grazen, moest Mamora Mahadji de schade betalen, daar de kop van de buffel de schuldige was. Zulk een gezamenlik bezit van een buffel komt ook voor in o. Daar hebben de broers bovendien samen een kat ; een lap aan haar achterpoot vat vlam, waardoor brand ontstaat. Men wil de schade op de eigenaar van de achterhelft van de kat verhalen, maar deze toont aan, dat alleen de gezonde helft van de kat in staat was, de brandende lap naar het dak van het huis te slepen, zodat zijn broer de verantwoordelike persoon is. Dit verhaaltje is van Voor-lndiese herkomst, zie Parker no. 98. De buffel speelt verder in sommige redacties een rol, die doet denken aan de koe in de sprookjes behandeld door Bolte-Polivka III p. 60 evv., Cosquin, Les Contes indiens p. 504 evv. Zie ook no. 144. — Voor de geboorte van Si Adji Urang Mandopa was zijn moeder lange tijd kinderloos. Ze krijgt bezoek van zeven rondtrekkende datu’s ; haar man, die zelf een groot tovenaar is, behandelt hen verachtelik, maar wanneer ze merkt, dat er een bij is, die een middel tegen kinderloosheid kent, weet ze het te doen voorkomen, alsof haar man in dronkenschap gehandeld heeft, en zodoende de gasten weer gunstig te stemmen. Door het middel van de datu, dat zelfs een rijststamper kan doen uitbotten, krijgt ze een zoon. Dit ook in no. 12, 78 h. Over de zeven rond trekkende datu’s handelt no. 5 n. B. Vgl. no. 138 c. E. De afwijkende redacties vermelden nog verschillende pogingen van de oom om zijn neef te doden ; hij wordt bijv. begraven, maar door de buffel weer opgedolven, in het water gegooid, maar door een kreeft en een otter gered. Vgl. 2 E, 11 B, 119D, 138. G. In f beveelt Mamora Mahadji zijn slaven, Si Adji Urang Mandopa op te eten, en hem een deel van het vlees als bewijs te brengen. Ze doden echter een dwerghert en geven hem het vlees daarvan, terwijl ze het lijk van Si Adji Urang Mandopa in de kist laten afdrijven. Het doden van een dier, terwijl opdracht gegeven was een mens te doden, komt voor in no. 155 d, 181 Ai. Voorbeelden van dit motief in Voor-lndiese verhalen zie Parker no. 146, 199. — Lichtglans van de held uitgaande is ook in Voor-lndiese verhalen een zeer gewone trek, zie bijv. McCulloch, Bengali Household Tales p. 178 noot, Parker aant. bij no. 204. — Het motief van het laten afdrijven in een kist heeft oorspronkelik betrekking op een kind. Doordat in ons verhaal daarvóór de hele geschiedenis met de boze oom is gekomen, deed zich hier een moeilikheid voor, die de vertellers op kracht dadige wijze hebben uit de weg geruimd, door de held eenvoudig weer kind te laten worden. J. In sommige redacties (bijv. d) doodt Ina ni Si Pandan Rumare eerst uit boosheid de dieren die haar raad geven, vgl. no. 69 D. Voor het opensnijden van de kist met een suikerriet- of bamboesplinter vgl. no. 160. Zulk een sambilu wordt gebruikt voor het afsnijden van de navelstreng van een kind ; wellicht is het de bedoeling, het te voorschijn komen uit de kist als een soort tweede geboorte voor te stellen. K. De matteproef zie no. 104. N. In f en 1 zijn hiermee episodes verbonden die overeenkomen met 119 L. V. Zie no. 188D/r. 118. Si Adji di Angkola komt in hoofdzaak overeen met 117 A—F. In plaats van het afdrijven in de kist komt hier, dat Nan Tagor Barita