11

319

ware oorsprong en betekenis algemeen bekend was, aanleiding hebben gegeven tot menige stoutmoedige hypothese. De Koninklijke Academie van Wetenschappen bezit een pustaha, op 3 October 1781 door Daniel Tulleken van Melis- en Mariekerke gekocht op de auctie der boeken van Jac. Willemsen. Over dit handschrift hield Cl. Willmet in 1813 een voordracht, waarbij hij tot de conclusie kwam, dat het schrift waarschijnlik Egypties was, doch voor de volledige verklaring de medewerking van buitenlandse geleerden inriep 1 2 ). En nog in 1877 verscheen van de hand van D. Ducom te Bordeaux een „Notice sur un curieux manuscrit rapporté de 1’Inde”. Zijn oom, een scheeps kapitein, had in 1845 op de rede van Calcutta een pakje aan boord bezorgd gekregen, dat hij eerst onderweg opende. Het bleek een opgevouwen stuk boomschors tussen twee plankjes te bevatten, bedekt met allerlei krabbeltjes en tekeningen. De neef maakte een facsimilé van een paar stukjes er uit en richtte zich tot verschillende geleerden. Ten slotte kreeg hij van het hoofdkwartier der Rooms-Katholieke missie het antwoord, dat het bestond uit Arabiese en Griekse letters en astronomiese tekens, wellicht door een Chinees geschreven 1 Hiermee niet tevreden liet hij een bladzijde door de druk vermenig vuldigen en aan de geleerde wereld toezenden, en nadat nog enigen zich hadden laten verleiden een Oud-Perzies of Oud-Phoenicies alfabet te herkennen werd hem weldra de weg gewezen naar Dr. van der Tuuk, die hem een vertaling van de bladzijde verschafte. We zien hieruit, hoe gevaarlik het is uitsluitend afgaande op de vorm der letters, iets over het Batakse alfabet te willen beweren. Toch heeft men onlangs getracht op deze wijze een direkt verband tussen de Sumatraanse schriftsoorten en Phoenicies schrift aannemelik te maken -), een poging die wij niet als geslaagd kunnen beschouwen. Kern heeft aannemelik gemaakt, dat het Batakse alfabet van het Oud-Javaanse afstamt 3 ) ; ook de namen van enkele tekens wijzen er op dat we als direkte bron een reeds elders in de Archipel geadopteerd Voor-lndies schrift hebben te denken. Wanneer we daarbij letten op de vrij talrijke Sanskrittermen, die in de pustaha’s een centrale plaats innemen, dan ligt het voor de hand aan te nemen, dat deze gehele wichelliteratuur door de Bataks van hun gehin- doeiseerde naburen is overgenomen, voordat ze daar voor de invloed van de Islam, die Arabiese toverpraktijken meebracht, moest wijken. Het is niet onmogelik dat tot deze oudste tijd ook een deel van de Maleise woorden teruggaan, die een steevast bestanddeel van de zgn.

1 ) Zie P. de Jong, Catalogus Codicum Orientalium bibliothecae Acade- miae Regiae scientiarum p. 288. 2 ) E. E. W. G. Schröder, Journal American Oriental Society Vol. 47 nr. 1. 3 ) Verspr. Geschr. Vil p. 69.