124

432

p. 1—9 en 28—32 ; Toba : ACD (als inleiding tot 5 e). f. De inleiding tot 5f : ACD. g. De inleiding tot 5 g : ACD. Vgl. ook 6 B. Met het verhaal van het levende beeld (ACD) zijn twee andere verbonden : de kundige broeders die een prinses van een garuda redden (B) en het huwelik met een geest (E). Het lag voor de animistiese denkwijze der Bataks al zeer voor de hand, het uit een beeld ontstane meisje op te vatten als een boomgeest, en dus op haar toe te passen het verhaal van het huwelik met een geestmeisje (no. 102) of een meisje dat uit een plante-omhulsel te voorschijn is gekomen (no. 84 i). Het verhaal van het levende beeld komt voor in de Maleise Hikajat Bajan Budiman (TBG 41 p. 458 evv.), en is daaruit in het Bataks gekomen, gelijk blijkt uit het voorkomen ervan in een Batakse overlevering van dit sprookjesboek (no. 181). Andere Indonesiese var. zijn Gajo, SHH no. 41 ; jav. Vreede Cat. p. 212 ; vgl. ook Bezemer, Fabelen en Legenden p. 223—227. Het komt reeds voor in de Perziese redactie van het Papegaaiboek ; ook daar keert de vrouw in de boom terug. Fansler bespreekt dit en verwante verhalen op p. 128 evv. ; hij geeft van dit type geen Filippijnse voorbeelden. Zie verder Bolte-Polivka 111 p. 53 evv. — C vgl. no. 95 B. — B is eigenlik een geheel ander verhaal, dat met het levende beeld gemakkelik kon worden verbonden, omdat in beiden kundige makkers voorkomen. In zijn volledige vorm vertelt het, hoe een door een vogel ontvoerde prinses door kundige makkers of broers bevrijd wordt. Een herinnering aan dit verhaal is ook nog te vinden in het slot van no. 184, waar kundige makkers samen een vrouw verwerven. Het komt volledig voor in Torsa-torsa no. 33, doch dit gaat naar het ons voorkomt terug op „Twaalf vertellingen uit het Hoogduitsch overgebragt in de Mandhelingsche taal door den zendeling A. Schreiber, Batavia 1876”, waar we als no. 11 een vertaling van Grimm no. 129 vinden (De eerste druk van Torsa-torsa is van 1903). Indonesiese varianten : Gajo, SHH no. 35. Jav. MNZ 48 p. 77 evv. Mad. Juynboll Suppl. Cat. I p. 84. Sangir, BK1 44 p. 70 ; zie ook Fansler l.c. Madagascar: Dandouau p. 236; 294 evv.; 373. Voor- Indiese varianten bij Bolte-Polivka 111 p. 51 ev., Parker no. 82 en 109. 104. Si Panggondangi krijgt van zijn moeder geen eten. Een dochter van een menseneter neemt hem mee om met hem te trouwen. Haar vader kookt hem in een pot en ziet, als hij daaruit op een statie- kussen springt, dat hij een edelman is. Hij gaat voor zijn zwangere vrouw een neushoornlever zoeken, trouwt onderweg met Si Dajang Marela Bulan, maar wordt door haar verloofde Pardosir Dijapari gevangen genomen. De zoon van zijn eerste vrouw bevrijdt hem en brengt hem terug. — Cod. 3409 p. 41—48 ; Angkola. a. Een ander verhaal van een jongen die met een geestmeisje trouwde is nog Cod. 3410 p. 157—177 ; Angkola ; Si Bursok na Pitu (hier wonderlik genoeg de naam van één persoon). Vgl. ook no. 111. Het koken in een pot om de rang van Si Panggondangi te bepalen stemt overeen met de behandeling van de Halve (no. 113, vgl. ook 95 en 114). Over de proef met verschillende matten en kussens, waarvan hij het voor naamste kiest, zie men BL IV p. 21. 105. De vorst der jagers vindt in een hol een door de geesten ontvoerde reuzendochter en trouwt met haar. Als ze geen kinderen krijgen gaan ze haar vader, de vorst van Ruhum, bezoeken. Hij krijgt