186

expeditie naar dat land te ondernemen, die eenigen tijd daar na ook plaats had, en eenige kampongs, zooals gewoonlijk, ver brandde zonder de schuldigen te treffen. Geruimen tijd daarna kwam iemand uit dat door ons getuchtigde land op ons grondge bied wegens mishandeling, zooals hij zeide, vlugten, en trad als bediende bij mij in dienst. Hij was niet lang bij mij, of ik bespeurde, dat hij in zijn land iemand geweest was, die niet onder het gemeen was te rangschikken, daar hij eenige be schaving had, en lezen en schrijven kon. Daar ik in mijn ar chief een verzameling had van in de taal van het land geschre ven brieven, die aan mij als civiel gezaghebber gerigt waren, en die ik altijd in het Maleisch door mijn inlandschen schrij ver moest laten vertalen, wilde ik de kundigheden van mijn hieuwen bediende eens beproeven, daar ik niet ongaarne nog iemand zoude willen hebben, dien ik desnoods ook als tolk zou de kunnen gebruiken, wanneer de diensten van den in functie zijnden inlandschen schrijver elders vereischt werden. Ik liet hem een der brieven lezen hem tegelijk vragende, wat er in stond. Tot mijne verbazing meldde hij mij, dat de brief was van vorst van het door ons getuchtigde land, die zich bij mij als civiel gezaghebber beklaagde over een op zijn grondgebied door lieden, die onder de bescherming on zer jurisdictie stonden, gepleegden roof van menschen! Ik wist van den inhoud van dezen brief niets, en begreep toen eerst dat de menschenroof, waarvoor wij dat land getuchtigd hadden, hoogst denkelijk geen plaats zoude gehad hebben, zoo ik van de daarin vervatte klagt geweten had. Ik liet den in landschen schrijver bij mij komen, ondervroeg hem, waarom hij mij den inhoud van dien brief niet had medegedeeld, en kreeg toen van hem tot antwoord, dat hij denzelven niet had kunnen lezen, omdat het schrift zoo veel verschilde van het op ons grondgebied gebruikelijke, en niemand toen had kunnen vinden, die hem voor hem had kunnen lezen. Ik konde om zeer gewigte redenen den inlandschen schrijver niet ontslaan, en buiten dien, het kalf was reeds verdronken, want de vorst van dat land had zich een tuchtiging van ons op den hals gehaald, om dat hij zich wreekte over de schending van zijn grondgebied door de onzen. Wie gelooft niet, dat er meer zulke dingen ge-