Inleiding

Geschiedenis van de collectie De Huizinga-collectie in de handschriftenafdeling van de Leidse Universiteits- bibliotheek omvat het overgrote deel van de handschriftelijke nalatenschap van prof.dr. Johan Huizinga. Van 1915 tot 1942 was Huizinga hoogleraar in de algeme ne geschiedenis aan de Rijksuniversiteit te Leiden. 1 Zijn wetenschappelijke aante keningen en manuscripten van colleges, boeken, voordrachten, artikelen, boekbe sprekingen etc., zijn omstreeks 1945 aan de Universiteitsbibliotheek geschonken. Het exacte moment van overdracht is, mede door de oorlogsomstandigheden, niet met zekerheid vast te stellen. In de briefwisseling van Huizinga is nergens sprake van een voornemen zijn aantekeningen aan de bibliotheek te schenken. In het archief van de Universiteitsbibliotheek is het enige spoor betreffende de overdracht een brief van Huizinga’s weduwe, mevrouw A.A.C.M. Huizinga-Schölvinck van 16 april 1946: ‘Inderdaad is het de wensch van Prof.Dr. J. Huizinga, dat zijn college-aanteekeningen’ voor zoover zij waarde bezitten, zouden komen aan de Bibliotheek van de Rijksuni versiteit te Leiden. Prof.Dr. Th. Locher heeft zich bereid verklaard deze na te zien.’ Op 8 mei antwoordde de bibliothecaris: ‘Ik ben blij nu bevestigd te zien, dat de aanteeke- ningen van wijlen Uwen echtgenoot nu in onze bibliotheek zullen blijven. Prof. Locher is intusschen reeds begonnen met het doorzien van alles wat wij hier hebben.’ 2 Uit het antwoord mag worden afgeleid dat de manuscripten al eerder in de bibliotheek waren gedeponeerd. Op 7 augustus 1942 was Huizinga met acht andere Leidse hoogleraren gearresteerd en overgebracht naar het gijzelaarskamp te Sint-Michielsgestel. Na zijn vrijlating, op 25 oktober, mocht hij van de bezetter niet naar Leiden terugkeren en moest hij zich vestigen in Gelderland of Overijssel. Daarop betrok Huizinga met zijn vrouw en doch tertje het buitenhuis van zijn collega R.P. Cleveringa in De Steeg. Op 1 februari 1945 is hij daar overleden. Huizinga’s woning aan de Van Slingelandtlaan (nr. 4) was na het vertrek naar De Steeg verhuurd. Pas eind augustus 1946 zou mevrouw Huizinga het hius opnieuw betrekken. Wanneer Huizinga’s studeerkamer (zie afb. 3) is ontruimd, is niet met zekerheid te zeggen, maar het is mogelijk dat zijn handschriftelijke nalaten schap bij het vertrek naar De Steeg bij wijze van voorzorgsmaatregel naar de Universiteitsbibliotheek is verhuisd. Dit is des te aannemelijker omdat een deel van de manuscripten, de diploma’s en benoemingen, alsmede de persoonlijke corresponden tie (brieven van André Jolles en van Richard en Henriette Roland Holst) geen onder deel uitmaakten van de wetenschappelijke collectie en niet werden overgedragen. Toen mevrouw Huizinga-Schölvinck in 1965 hertrouwde met de heer Blackburn,