saec. xvi (post an. 1555; 239-254 post folia praecedentia scripta sunt), c. 310x215 (1- 174), c. 298x190/195 (175-237), c. 305x205 (238-255), fol. 255. Usque ad 133 folia priora singulorum fasciculorum numerata a librario ipso in medio marg. inf. A.1, A.2, etc., usque ad litteram Qj inde a 137 (134—136 vacant) rursus inde a littera A, sed adnotandum est 137 r numeratum esse A.3, litteram B deesse (nam 151 r numeratur C.T), ut et folia numer. D. 1—4; inde a 178 r litterae non exstant. Multa folia conglutinata sunt a librario ipso; 129-136 in angulo dextro super, mutila, alia folia valde maculosa sunt. Totum codicem scripsit unus librarius, scil. ferdinandus oliverius de sancta columba (qui idem auctor utriusque opens est) litteris cursivis (cf. W. Vogel in opusculis infra laud.). Tegumentum saec. xvn (membr. flexibile vinculis ex corio confectis munitum); bina folia chart, praeligata et postligata, ex quibus primum praeligatum et ultimum postligatum tegumento adglutinata sunt. FERDINANDI OLIVERI DE SANCTA COLUMBA (1507—85) Opera duo: l r —236 v . ars NAuncA, autographa: (l r ) index: Ferdinandi Oliverii/ Ars Nautical Viagem do Magalhdës; (l v vacat); (2 r ) Prefatio in artem nauticam Ferdignandi oliuerij de sancta columba: A primordijs gentium usui fuit necessaria ars nauigandi, etc.; (5 V med.) Exordium totius operis: Nos igitur, qui utrumq(ue), (et) scholas, (et) mare plures annos pertulimus, etc.; (7 V ) Auctoris de patria, parentibus, (et) nominibus suis, exametrum: Auiger est locus — affero fructus [ed. L. de Mattos, op. infra laud. 240], et Idem auctor ad lectorem: Accipe studiose lector, artem nauticam, etc.; (8 r ) Pars ia: Incipit prima pars artis nautice Ferdigna(n)di oliuerij, de quibusdam in- strumentis ad prima(m) nautar(um) institutionem conducentibus (...): Ars nautica, quam (et) officium nautar(um) dicimus, etc.; (134 r —136 v vacant); (137 r ) Pars na: In secundam partem artis naualis Ferdigna(n)di oliuetani, pr$facio, cum exordia incipit: Postq(uam) nautas in priori parte, etc.; (141 r ) Incipit secunda pars artis naualis Ferdigna(n)di di oliuetani, de fabrica navium, (et) opere naupegesimo (...): Coele mouente productionum, etc., quae pars hodie aliquot lacunas praebet deper- ditis foliis; (175 r -177 v vacant); (178 r ) Pars ma: In tertiam partem artis naualis ferdignandi oliuerij de sancta columba prqfatio incipit: Qui artem exercent homines, etc.; (181 r ) Incipit tertia pars artis naualis (...) de officio nautarum (...): Postq(uam) in prima (et) secunda huius operis partibus, etc.; (226 v ) Incipit libellus eiusdem actoris [sic] de classe armata et bello navali: Quoniam de naumachariis, etc., qui libellus videtur esse excerptus ex alio opusculo Oliverii cui titulus: Arte da guerra do mar [ed. Coimbra 1555, cf. Vogel, op. infra laud. 452]. Post finem primae partis legitur (133 v ) inscriptio: Missa pro nauigantibus. In- troitus, sed nihil sequitur. Textus ornatus est imaginibus instrumentorum nauticorum partim atramento modo ductis, partim variis coloribus depictis, ut et variis figuris, tabulis, et duabus mappis (42 r , 50 r ), omnibus ab auctore